مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٣٥ - تأثیر عدالت اجتماعی در افکار و عقاید

تأثیری ندارد. عقیده بسیاری از متدینین ما فعلًا شاید همین باشد که دو حساب است و ربطی به یکدیگر ندارد.

اگر کسی هم اینطور خیال کند، باید به او گفت: زهی تصور باطل، زهی خیال محال! مطمئناً اوضاع عمومی و بود و نبود عدالت اجتماعی در اعمال مردم و اخلاق مردم و حتی در افکار و عقاید مردم تأثیر دارد. در هر سه مرحله تأثیر دارد: هم مرحله فکر و عقیده، هم مرحله خلق و ملکات نفسانی، هم مرحله عمل.

تأثیر عدالت اجتماعی در افکار و عقاید

اما در مرحله فکر و عقیده. ما وقتی که به ادبیات خودمان مراجعه میکنیم و آثار ادبی و اندیشههای شعرای عالیقدر خودمان را میبینیم، میبینیم که آنها در عین اینکه حقایق شناس بودند، به حکمتهایی پی بردهاند، افکار لطیفی داشتهاند، در عین حال در بعضی موارد ترشحاتی از مغز و فکر اینها پیدا شده که باعث تعجب است.

مثلًا میبینیم به مسئله بخت و شانس اهمیت فراوان دادهاند، چیزی که بیشتر از هرچیز دیگر از آن دم زدهاند بخت و شانس است، گفتهاند خودت بخواب بختت بیدار باشد. در نظر اینها نام بخت که به میان میآید دیگر همه چیز از ارزش میافتد؛ علم، عقل، سعی و کوشش، فن و هنر و صنعت، زور بازو، همه هیچ اندر هیچاند.

میگویند: از بخت، کار ساخته است نه از عقل: