مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٠ - هدف عارف

و ماهیت زهد و عبادت غیرعارف متفاوت است.

الزهد عند غیرالعارف معاملة ما کأنه یشتری بمتاع الدنیا متاع الآخرة، و عندالعارف تنزّه ما عمّا یشغل سرّه عن الحق و تکبّر علی کل شیء غیرالحق. و العبادة عند غیرالعارف معاملة ما کأنه یعمل فی الدنیا لاجرة یأخذها فی الآخرة هی الاجر و الثواب، و عند العارف ریاضة ما لهممه و قوی نفسه المتوهّمة و المتخیلة لیجرّها بالتعوید عن جناب الغرور الی جناب الحق.

زهد غیرعارف نوعی داد و ستد است، گویی کالای دنیا را میدهد که کالای آخرت را بگیرد. اما زهد عارف، نوعی پاکیزه نگه داشتن دل است از هرچه دل را از خدا باز دارد. عبادت غیرعارف نیز نوعی معامله است از قبیل کار کردن برای مزد گرفتن، گویی در دنیا مزدوری میکند که در آخرت مزد خویش را که همان اجر و ثوابهاست دریافت کند. اما عبادت عارف، نوعی تمرین و ورزش روح برای انصراف از عالم غرور و توجه به ساحت حق است تا با تکرار این تمرین بدان سو کشیده شود

هدف عارف

العارف یرید الحق الاول لا لشیء غیره و لا یؤثّر شیئاً علی عرفانه و تعبّده له فقط لأنه مستحقّ للعبادة و لأنها نسبة شریفة الیه لا لرغبة او رهبة.

عارف، حق (خدا) را میخواهد نه برای چیزی غیر حق و هیچ چیزی را بر معرفت حق ترجیح نمیدهد، و عبادتش حق را تنها، به خاطر این است که او شایسته عبادت است و بدان جهت است که عبادت رابطهای است شریف فی حد ذاته نه به خاطر میل و طمع در چیزی یا ترس از چیزی.

مقصود این است که عارف از نظر هدف «موحّد» است، تنها خدا را میخواهد.

ولکن او خدا را به واسطه نعمتهای دنیوی و یا اخرویاش نمیخواهد، زیرا اگر چنین باشد مطلوب بالذات او این نعمتهاست و خدا مقدمه و وسیله است، پس معبود