یعنی اگر تقلید نکند، خودش را بیشتر به زحمت انداخته است. یا بعضیها به روزهشان اهمیت نمیدهند؛ اگر رفتند مسافرت و روزهشان قضا شد، قضایش را انجام نمیدهند.

اینها هم خودشان را مسلمان کامل میدانند، آن دسته اول هم خودشان را مسلمان کامل میدانند، درصورتی که نه اینها مسلمان کاملند و نه آنها. اسلام دینی است که نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَ نَکفُرُ بِبَعْضٍ [١] برنمی دارد. نمیشود انسان عبادت اسلام را بگیرد ولی اخلاق و مسائل اجتماعیاش مانند امر به معروف و نهی از منکر را نگیرد، و نمیشود انسان امر به معروف و نهی از منکر اسلام را بگیرد و عبادتش را رها کند.

قرآن هر جا که میگوید: اقیمُواالصَّلوةَ پشت سرش میگوید: اتُوا الزَّکوةَ. اگر میگوید:

اقامَ الصَّلوةَ پشت سرش میگوید: اتَی الزَّکوةَ. اگر میگوید: یقیمونَ الصَّلوةَ پشت سرش میگوید: یؤْتونَ الزَّکوةَ. «یقیمونَ الصَّلوة» مربوط به رابطه میان بنده و خداست، یؤْتونَ الزَّکوةَ مربوط به رابطه میان بنده و دیگر بندگان خداست. یک نفر مسلمان، هم باید یک رابطه دائم و ثابت میان او و خدای خودش برقرار باشد و هم باید یک رابطه ثابت و دائم میان او و جامعه خودش برقرار باشد. بدون عبادت، ذکر و یاد خدا، مناجات با حق، حضور قلب، نماز و روزه نمیشود یک جامعه اسلامی ساخت و حتی خود انسان سالم نمیماند. و همچنین بدون یک اجتماع صالح و یک محیط سالم، بدون امر به معروف و نهی از منکر، بدون رسیدگی و تعاطف و تراحم میان افراد مسلمان نمیشود عابد خوبی بود.

علی علیه السلام، نمونه کامل اسلام

شما وقتی به علی بن ابی طالب علیه السلام از یک نظر نگاه کنید، میبینید یک عابد و اول عابد دنیاست به طوری که عبادت علی میان همه ضرب المثل میشود، آنهم نه عبادتی که فقط خم و راست بشود، بلکه عبادتی که سراسر جذبه است، سراسر شور است، سراسر عشق است، سراسر گریه و اشک است.

بعد از اینکه علی از دنیا رفته است، مردی به نام ضرار با معاویه روبرو میشود.

معاویه میداند که او از اصحاب علی است، میگوید: میخواهم علی را که با او

[١] نساء/ ١٥٠.