مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٨ - درس سوم مایه های عرفان اسلامی

اینَما تُوَلّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ [١].

به هر طرف رو کنید چهره خدا آنجاست.

وَ نَحْنُ اقْرَبُ الَیهِ مِنْکمْ [٢].

از شما به او [یعنی میت] نزدیکتریم.

هُوَ الْاوَّلُ وَ الْاخِرُ وَ الظّاهِرُ وَ الْباطِنُ [٣].

اولِ همه اشیاء اوست و آخر همه اوست (از او آغاز یافتهاند و به او پایان مییابند)، ظاهر و هویدا اوست و در همان حال باطن و ناپیدا هم اوست.

و آیاتی دیگر از این قبیل.

بدیهی است که این گونه آیات، افکار و اندیشهها را به سوی توحیدی برتر و عالیتر از توحید عوام میخوانده است. در حدیث کافی آمده است که خداوند میدانست که در آخر الزمان مردمانی متعمّق در توحید ظهور میکنند، لهذا آیات اول سوره حدید و سوره قل هو اللَّه احد را نازل فرمود.

در مورد سیر و سلوک و طی مراحل قرب حق تا آخرین منازل، کافی است که برخی آیات مربوط به «لقاء اللَّه» و آیات مربوط به «رضوان اللَّه» و آیات مربوط به وحی و الهام و مکالمه ملائکه با غیر پیغمبران (مثلًا حضرت مریم) و مخصوصاً آیات معراج رسول اکرم را مورد نظر قرار دهیم.

در قرآن سخن از نفس امّاره، نفس لوّامه، نفس مطمئنّه آمده است، سخن از علم افاضی و لدنّی و هدایتهای محصول مجاهده آمده است: وَ الَّذینَ جاهَدوا فینا لَنَهْدِینَّهُمْ سُبُلَنا [٤]. در قرآن از تزکیه نفس به عنوان یگانه موجب فلاح و رستگاری یاد شده است: قَدْ افْلَحَ مَنْ زَکیها. وَ قَدْ خابَ مَنْ دَسّیها [٥]. در قرآن مکرر از حبّ الهی مافوق همه