راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢٢١ - بخش دوّم ريا با نوع پوشاك و رياى با هيأت

امّا اگر در زكات دادن و نمازگزاردن خود قصد مزد و ستايش را بكند شركى است كه با اخلاص مخالف است و ما حكم آن را در كتاب اخلاص نقل كرديم و آنچه در اين بخش از سخنان بزرگان نقل كرديم دلالت داشت كه چنين عبادتى هرگز مزد و ثوابى ندارد.

شرح درجات ريا

بايد دانست كه برخى از بابهاى ريا از بعضى ديگر دشوارتر و سخت‌تر است و اختلاف مراتب آن بر حسب اختلاف و تفاوت اركان آن است و اركانش سه چيز است:

آنچه به وسيله آن ريا تحقّق مى‌يابد، و آنچه به خاطر آن ريا مى‌شود، و خود قصد ريا.

نخستين ركن: خود قصد رياست‌

و آن چهار درجه دارد:

الف: فقط رياكارى است بى‌آن كه قصد عبادت خدا و ثواب در كار باشد.

ب: ريا توأم با قصد ثواب است ولى قصد ثواب از قصد ريا ضعيفتر است.

ج: قصد ثواب با قصد ريا برابر باشد.

د: قصد ثواب قويتر از قصد ريا باشد.

درجه اول كه از همه درجات شديدتر است اين است كه رياكار هرگز قصد ثواب نداشته باشد مانند كسى كه در برابر مردم نماز مى‌خواند و اگر تنها باشد نماز نمى‌خواند، بلكه گاه بدون وضو با مردم نماز مى‌گزارد. چنين شخصى فقط قصدش رياكارى است و در پيشگاه خدا مورد خشم است. همچنين است كسى كه از بيم نكوهش مردم زكات مى‌دهد و قصد ثواب ندارد و اگر خودش تنها باشد زكات را نمى‌پردازد و اين بالاترين درجات رياست.

درجه دوم اين است كه علاوه بر ريا قصد ثواب هم دارد ولى قصد ثواب در او ضعيف است به طورى كه اگر در خلوت باشد آن عمل را انجام نمى‌دهد و قصد ثواب او را به عمل عبادى وانمى‌دارد و اگر قصد ثواب نباشد يقينا قصد ريا او را به عمل‌