راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٤١٤ - شرح نكوهش غرور و حقيقت آن و مثالهايش
«٤» ... وَ لكِنَّكُمْ فَتَنْتُمْ أَنْفُسَكُمْ وَ تَرَبَّصْتُمْ وَ ارْتَبْتُمْ وَ غَرَّتْكُمُ الْأَمانِيُّ حَتَّى جاءَ أَمْرُ الله وَ غَرَّكُمْ بِاللَّهِ الْغَرُورُ«٥».
پيامبر (ص) فرمود: «خوشا به خواب زيركان و افطار كردنشان چگونه شب زندهدارى و تلاش احمقان را ناچيز و بىارج مىسازند، البته به اندازه سنگينى ذرّهاى (عمل) از صاحب تقوا و يقين، بهتر است از عمل فريب خوردگان كه زمين را پر سازد«٦».»
پيامبر (ص) فرمود: «زيرك كسى است كه نفس خود را به خدمت گيرد و براى پس از مرگ عمل كند، و نادان كسى است كه نفسش از خواهشهاى آن پيروى كند و آرزوهاى (بدون عمل) از خدا داشته باشد«٧».»
تمام مطالبى كه در برترى علم و نكوهش جهل وارد شده دليل بر نكوهش غرور است، چرا كه غرور نوعى نادانى است، نادانى آن است كه انسان به چيزى معتقد باشد و آن را برخلاف حقيقت ببيند، و غرور همان جهل است با اين تفاوت كه هر جهلى غرور نيست، بلكه در غرور وجود شخصى كه فريب خورده و چيزى كه مىفريبد لازم است.
پس هرگاه شئى مجهول مورد اعتقاد چيزى مطابق با هواى نفس باشد و عامل جهل شبهه و خيال فاسدى باشد كه گمان مىرود دليل است ولى دليل نيست، چنين جهلى غرور نام دارد. بنابراين غرور اطمينان نفس به چيزى است كه با خواهش نفسانى مطابق است و طبيعت انسان به نيرنگ و شيطان به آن مايل مىشود پس هر كس بر اساس شبهه فاسدى
٦
«٤» لقمان / ٣٣: مبادا زندگى دنيا شما را بفريبد و مبادا شيطان شما را مغرور سازد.
«٥» حديد / ١٤: ولى شما خود را به هلاكت افكنديد و انتظار (مرگ پيامبر را) كشديد، و (در همه چيز) شك و ترديد داشتيد، و آرزوهاى دور و دراز شما را فريب داد تا فرمان خدا فرا رسيد.
«٦» اين حديث را ابن ابى الدنيا در كتاب يقين از قول ابودرداء به همين صورت روايت كرده است . و در بعضى روايات به جاى ابى الدرداء، ابوالورد آمده است ، عراقى گويد: اين حديث را به صورت مرفوع نديده ام .
«٧» اين حديث را ترمذى و حاكم و احمد و ابن ماجه به شماره ٤١٦٠: از حديث شداد بن اوس به سندى صحيح روايت كرده اند.