راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٤١٥ - شرح نكوهش غرور و حقيقت آن و مثالهايش

معتقد شود كه در دنيا يا آخرت به خير و سعادت رسيده مغرور است، و بيشتر مردم به خودشان گمان خير دارند در حالى كه در آن اشتباه مى‌كنند. در اين صورت بيشتر مردم مغرورند، اگر چه انواع غرور و درجات غرورشان گوناگون است تا آنجا كه غرور بعضى از آنها بيشتر و آشكارتر از بعضى است و آشكارترين و سخت‌ترين غرورها غرور كافران و گنهكاران و فاسقان است. ما در اينجا مثالهايى براى حقيقت غرور مى‌آوريم.

مثال اوّل: غرور كافران.

بعضى از كافران را زندگى دنيا فريفته است و بعضى را شيطان. امّا آنها كه به زندگى دنيا فريفته شده‌اند كسانى هستند كه مى‌گويند: نقد به از نسيه است. دنيا نقد و آخرت نسيه است، در اين صورت دنيا بهتر است و بايد آن را انتخاب كرد و مى‌گويند: يقين بهتر از شكّ است و لذتهاى دنيا يقينى است و آخرت مشكوك. پس نبايد يقين را رها كرد. اين استدلالها قياسهاى فاسد و شبيه به قياس ابليس است آنجا كه گفت: أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ خَلَقْتَنِي من نارٍ وَ خَلَقْتَهُ من طِينٍ. خداوند در قرآن به اين گروه اشاره فرموده است: أُولئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الْحَياةَ الدُّنْيا بِالْآخِرَةِ فَلا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ«٨». درمان اين غرور يا به تصديق ايمان يا به وسيله برهان است امّا تصديق به ايمان خالص اين است كه اين سخن خدا را تصديق كند كه: ما عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَ ما عِنْدَ الله باقٍ«٩»، و اين گفته: وَ ما عِنْدَ الله خَيْرٌ وَ أَبْقى‌«١٠» و اين گفتار:

وَ الْآخِرَةُ خَيْرٌ وَ أَبْقى‌«١١» و نيز آيه: وَ ما الْحَياةُ الدُّنْيا إِلَّا مَتاعُ الْغُرُورِ«١٢». فَلا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَياةُ الدُّنْيا وَ لا يَغُرَّنَّكُمْ بِاللَّهِ الْغَرُورُ«١٣».