راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢٧٠ - مواردى كه آشكار ساختن عبادات مجاز است

ديده شود حركت خود را آهسته مى‌كند، يا اگر در حال خنده ديده شود، به حال گرفتگى برمى‌گردد و مى‌پندارد كه اين كار شرم است، در صورتى كه عين رياكارى است، و گفته شده: بعضى رياكاريها نشان ضعف است و اين سخن درست است و مقصود شرم داشتن از امورى است كه زشت نيست مانند شرم داشتن از موعظه كردن مردم و پيشنمازى، اين شرم در كودكان و زنان ستوده و در خردمندان ناستوده، گاه گناهى از پيرى ديده مى‌شود و به خاطر پيروى وى حيا مى‌كنند كه آن را بر او زشت شمارند، زيرا «يكى از نشانه‌هاى بزرگداشت خدا بزرگداشت پيرمرد مسلمان است.» و اين حيا نيكوست و نيكوتر از آن اين است كه از خدا شرم كند و امر به معروف را ضايع نسازد، و شخصى كه ايمان محكم دارد شرم از خدا را بر شرم از مردم ترجيح مى‌دهد و شخص ضعيف الايمان گاهى توان آن را ندارد. اين بود كه جايز است به خاطر آنها كارهاى زشت و گناهان را پنهان داشت.

٧- اين است كه بيم دارد اگر گناهش را آشكار سازد اهميّت گناهان در نفس او ساقط شود و نفس وى بر گناهان جرأت پيدا كند، زيرا هر گاه نفس به آشكار انجام دادن گناهان انس بگيرد بسيار در گناهان فرو رود و اسير تمايلات خود شود.

٨- از بيم آن كه ديگران بر او جرى شوند و به او تأسى جويند گناهش را آشكار نمى‌كند، و همين يك علّت است كه در آشكار ساختن عبادت جريان دارد و آن اسوه است و ويژه پيشوايان يا كسى است كه به او اقتدا مى‌شود به همين دليل سزاوار است كه گنهكار نيز گناهش را از خاندان و فرزندانش پنهان بدارد، چرا كه آنان از او مى‌آموزند.

بنابراين در پوشاندن گناهان هشت عذر است. ولى براى آشكار ساختن عبادت جز همين يك عذر، عذرى وجود ندارد، و هر گاه قصدش از پنهان ساختن گناه اين باشد كه توهّم ديندار بودن خود را در مردم ايجاد كند رياكار است، چنان كه هر گاه در آشكار ساختن عبادت آن قصد را داشته باشد رياكار است اگر بگويى: آيا براى بنده جايز است كه اگر مردم او را به درستكارى بستايند، ستايش آنها را دوست بدارد و براى آن ستايش‌