راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢٦٨ - مواردى كه آشكار ساختن عبادات مجاز است

٦- تنها به خاطر شرم گناه را مى‌پوشاند، چرا كه شرمندگى خود نوعى درد غير از درد نكوهش و قصد شرّ است. و حيا خوى پسنديده‌اى است كه در آغاز كودكى آنگاه كه نور عقل بر او مى‌تابد پديد مى‌آيد و هرگاه كار زشتى از او مشاهده شود شرمنده مى‌گردد و اين صفتى ستوده است، زيرا رسول خدا (ص) فرمود: «تمام انواع شرم خوب است»،«١٠٩» و فرمود: «حيا شعبه‌اى از ايمان است»«١١٠»، و فرمود: «از شرم جز خوبى نيايد»«١١١» و فرمود: «خدا شخص پر آزرم و بردبار را دوست مى‌دارد».«١١٢» بنابراين كسى كه گناه مى‌كند و به اين كه گناهش بر مردم آشكار شود اهميّت نمى‌دهد علاوه بر گناه مرتكب گناه پرده‌درى و بى‌شرمى شده و حال او بدتر از حال كسى است كه گناه مى‌كند و آن را مى‌پوشاند و از آن شرم دارد، جز اين كه شرم با ريا آميخته است و آدمى را سخت به اشتباه مى‌اندازد و كمتر كسى آن را درك مى‌كند، زيرا هر رياكارى مدّعى است كه از گناه شرم دارد و علّت اين كه عبادات را بخوبى انجام مى‌دهد شرم داشتن از مردم است، ولى اين ادّعا دروغ است بلكه شرم خوبى است كه از طبع بزرگوارانه نشأت مى‌گيرد و در پى شرم، انگيزه ريا و اخلاص تحريك مى‌شود و ممكن است به همراه شرم اخلاص بيايد و ممكن است ريا بيايد. توضيح مطلب اين است كه شخص از دوست خود درخواست قرضى مى‌كند و نفس او راضى به قرض دادن نيست ولى از جواب ردّ دادن شرم دارد و مى‌داند كه اگر به وسيله ديگرى وام مى‌خواست كه شرم نمى‌كرد پاسخ رد مى‌داد و رياكارانه قرض نمى‌داد و براى ثواب هم نمى‌داد. در چنين موردى چند حالت براى شخص وجود دارد.