راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢٣ - شرح توصيف دنيا با مثلها

حكايت عمل شما حكايت ظرف است كه هرگاه بالاى آن خوب باشد پايين آن نيز خوب است و هرگاه بالاى آن پليد باشد پايين آن نيز پليد است.»«١٩»

مثال ديگرى در مورد آنچه از دنيا مانده نسبت به آنچه گذشته است:

از پيامبر (ص) روايت است: «حكايت اين دنيا حكايت جامه‌اى است كه از اول تا آخرش پاره شده و فقط به نخى در آخرش آويخته باشد در نتيجه احتمال قطع شدن آن نخ بسيار است.»«٢٠»

مثال ديگرى براى اين كه بعضى از دلبستگيهاى دنيا به دلبستگى ديگرى مى‌انجامد تا آدمى را هلاك كند. عيسى (ع) فرمود: «حكايت طالب دنيا حكايت كسى است كه از آب دريا مى‌نوشد هر چه بيشتر بنوشد بر عطش او افزوده شود تا او را بكشد.»

مثال ديگرى براى مخالف بودن آخر دنيا با اول آن درخشندگى و زيبايى اوايل آن و زشتى فرجامش:

بدان كه خواسته‌هاى دنيا در دل مانند غذا در معده، گواراست و بزودى بنده در هنگام مرگ تمايلات دنيوى را در قلبش ناخوشايند و بد بو و زشت مى‌يابد همچنان كه غذاهاى لذيذ پس از رسيدن به معده و هضم شدن بوى بدى دارد، هر ميلى كه بر دل گواراتر و لذيذتر و قوى‌تر باشد بوى آن بيشتر و اذّيت شدن از آن در هنگام مرگ بيشتر است، بلكه نظير آن در دنيا مشاهده مى‌شود زيرا كسى كه خانه‌اش به غارت رفته و خاندان و فرزندان و مالش گرفته شده مصيبت و درد و ناراحتى‌اش نسبت به هر چه از دست داده متناسب و به اندازه‌اى است كه از آنها لذّت مى‌برده و به آنها علاقه نشان مى‌داده و حرص مى‌ورزيده است. پس هر چه بودنش گواراتر با لذّت بيشتر همراه است‌