آنگه حق‌تعالى گفت پيغامبران را: أَ أَقْرَرْتُمْ ،اقرار داديد [٣]؟ وَ أَخَذْتُمْ عَلىٰ ذٰلِكُمْ إِصْرِي ،و عهد من بستديد [٤]برآن،يعنى از امّتان خود كه ايشان و امّتان ايشان مكلّف باشند به ايمان آوردن به جمله پيغامبران،و تصديق ايشان كردن بر سبيل جمله.

و قولى ديگر آن است كه:اخذتم،اى قبلتم.«اخذ»به معنى قبول است،عهد من پذرفتى [٥]؟و مثالش قوله تعالى: إِنْ أُوتِيتُمْ هٰذٰا فَخُذُوهُ [٦]،اى فاقبلوه،و قوله:

لاٰ يُؤْخَذُ مِنْهٰا عَدْلٌ [٧] ،اى لا يقبل منها فدية،و قال [٨]تعالى: وَ يَأْخُذُ الصَّدَقٰاتِ [٩]،اى يقبلها.

ايشان را گفتند: أَقْرَرْنٰا ،اقرار داديم.حق‌تعالى گفت: فَاشْهَدُوا ،بر خود گواه باشيد،و قولى ديگر آن است كه:بر يكديگر گواه باشيد. وَ أَنَا مَعَكُمْ مِنَ الشّٰاهِدِينَ ، و من با شما از جمله گواهانم.

عبد اللّه عبّاس گفت:فاشهدوا،اى فاعلموا،بدانيد [١٠].زجّاج گفت:بينوا،بيان كنيد [١١]امّتان را.سعيد مسيّب گفت:فاشهدوا،خطاب است با فرشتگان كه خداى ايشان را گفت بر پيغامبران گواه باشيد.

فَمَنْ تَوَلّٰى بَعْدَ ذٰلِكَ ،هركه پس از اين اقرار و اشهاد بر گردد و اعراض كند از جمله فاسقان باشد [١٢].و اين«هم»عماد است يا فصل عند الكوفيّين و البصريّين،و معنى آن باشد كه:فاسق ايشانند [١٣]،از روى مبالغه مى‌نمايند كه فاسق خود ايشانند لا غير تا [١٤]پندارى كه كسى گفت:فاسق كه باشد؟خداى تعالى گفت:فاسق[آن] [١٥]

[١] .دب،آج،لب،فق،مر:آوريد.

[٢] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:كنيد.

[٣] .دب،آج،لب،فق:دادى/داديد.

[٤] .دب،آج،لب،مب،مر:بستدى/بستديد.

[٥] .دب،آج،فق:پذرفتيد،مب:پذيرفتى،لب،مر:پذيرفتيد.

[٦] .سوره مائده(٥)آيه ٤١.

[٧] .سوره بقره(٢)آيه ٤٨.

[٨] .دب،آج،لب،فق،مب،مر+اللّه.

[٩] .سوره توبه(٩)آيه ١٠٤.

[١٠] .دب،آج،لب،فق،مب،بدانى/بدانيد.

[١١] .دب،آج،لب،فق:كنى/كنيد.

[١٢] .دب،آج،لب،فق،مب،مر+فاولئك هم الفاسقون.

[١٣] .مب:ايشان باشند.

[١٤] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:تو.

[١٥] .مج:ندارد،با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.