الحجّة لهم عليكم،گفت:در جهان كس را باور مداريد الّا جهودان را تا كسى گمان نبرد كه كسى را آن دهند كه شما را دادند تا دعوى فضل كند بر شما يا [١]انديشه كند كه اگر با شما كه جهودانى [٢]حجّت آرد به نزديك خداى غلبه تواند كردن بر شما در حجّت،يعنى بايد تا كلمه شما يكى باشد،تا كسى از اين دو تمنّا چيزى انديشه نكند،و مثل قوله:«ان يؤتى»في تقدير كراهة ان يؤتى،او لئلا يؤتى،قوله:

وَ أَلْقىٰ فِي الْأَرْضِ رَوٰاسِيَ أَنْ تَمِيدَ بِكُمْ [٣] ...،و قوله: يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمْ أَنْ تَضِلُّوا [٤]...، اى كراهة ان تميد و [٥]كراهة ان تضلّوا.و اين طريقه مستقصى در جاى خود رفته است.

و قول چهارم آن است كه حسن بصرى و اعمش خواندند:«ان يؤتى»به كسر همزه،يعنى ماى نفي،و بر اين قول اين از كلام جهودان نباشد،حكايت كلام ايشان تا آنجا باشد كه: إِلاّٰ لِمَنْ تَبِعَ دِينَكُمْ ،اين باقى [٦]كلام خدا باشد،و معنى آن‌كه:

بگو اى محمّد مسلمانان را كه دين دين خداست،كس را آن ندهند كه به شما دادند از دين و حجّت.

أَوْ يُحٰاجُّوكُمْ ،يعنى الى ان يحاجّوكم عند ربّكم يوم القيمة،كقولهم:لألزمنّك او تعطيني حقّي،اى الى ان تعطيني حقّي،و كقول امرى القيس:

فقلت له لا تبك عينك انّما نحاول ملكا او نموت فنعذرا
يعنى،الى ان نموت فنكون معذورين،يعنى اين هرگز نباشد.

قول پنجم آن است كه ابن كثير خواند:«آن يؤتى احد»،و وجه اين قرائت است كه در كلام حذفى و اختصارى بود،و تقدير آن‌كه:الّا ان يؤتى احد مثل ما اوتيتم يا معشر اليهود [٧]حسدتم فلم تؤمنوا،براى آن‌كه كسى را دينى و شريعتى دادند چون دين و شريعت شما،يعنى محمّد را-صلّى اللّه عليه و آله-حسد بردى [٨]و

[١] .دب،مب،مر:تا.

[٢] .آج،لب،فق،مب،مر:جهودانيد.

[٣] .سوره نحل(١٦)آيه ١٥.

[٤] .سوره نساء(٤)آيه ١٧٦.

[٥] .دب،فق،مب،مر:تميدوا.

[٦] .مج،وز:ياتى،با توجّه به دب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.

[٧] .مب+و.

[٨] .مب،مر:برديد.