روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤٧٦
رسول-عليه السلام-گفت:بس مهمّ نيست [١]ما را اين جا مقام كردن،برخيزيد تا به مدينه شويم و آنجا مقام كنيم كه ايمن باشيم بر خود.و اصحاب رسول -عليه السلام-يكيك و دودو هجرت مىكردند و به مدينه مىرفتند،و اوّل كس كه هجرت كرد ابو سلمة بن عبد الاسد المخزومىّ بود،پس عامر بن ربيعه با عيال خود ليلى بنت ابي حثمه [٢]،پس عبد اللّه بن جحش بود.
آنگه گروه گروه اصحاب رسول هجرت مىكردند،و رسول-عليه السلام-به مكّه مقام كرد تا آنگه كه خداى فرمايد كه تو نيز هجرت كن.چون خداى تعالى فرمود كه تو [٣]نيز هجرت كن [٤]،بر خاست و با مدينه آمد،و اهل مدينه به آمدن او شادمانه [٥]شدند متبجّح و متبرّك شدند،و خداى تعالى به بركت او و بركت مقدم او آن عداوت و دشمنى[٤٥١-ر]از ميان اوس و خزرج برداشت،چنان كه گفت: وَ اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ يا معشر الانصار! إِذْ كُنْتُمْ أَعْدٰاءً قبل الاسلام، فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ بالإسلام، فَأَصْبَحْتُمْ ،اى صرتم.و مراد نه«صباح»است كه خلاف«مسا»باشد، مراد صيرورت است،نظيره: فَأَصْبَحَ مِنَ النّٰادِمِينَ [٦]، فَأَصْبَحَ مِنَ الْخٰاسِرِينَ [٧]، فَأَصْبَحَ هَشِيماً [٨]، أَوْ يُصْبِحَ [٩]مٰاؤُهٰا غَوْراً [١٠]الى امثال [١١]ذلك من الآيات.اخوانا في الدّين،نظيره قوله: إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ [١٢]،و
قوله-عليه السلام: المؤمن اخ [١٣]المؤمن.
ابو هريره روايت كند [١٤]از رسول-عليه السلام-كه گفت:مسلمان برادر مسلمان است،
لا يظلمه و لا يسلمه ،بر او ظلم نكند و نگذارد كه كسى بر او ظلم كند.
[١] .مب،مر:مصلحت نيست.
[٢] .مج،وز:ليلى بن ابى خيثمه،آج،لب،فق،مب،مر:ليلى بنت ابى حيثمه،با توجه به منابع خبر تصحيح شد.
[٣] .آج،لب،فق،مب،مر:فرمايد كه توهم.
[٤] .آج،لب،فق+چون خداى گفت.
[٥] .لب:شادمان.
[٦] .سوره مائده(٥)آيه ٣١.
[٧] .سوره مائده(٥)آيه ٣٠.
[٨] .سوره كهف(١٨)آيه ٤٥.
[٩] .مج،وز،آج،لب،فق،مب،مر:اصبح،با توجّه به ضبط قرآن مجيد تصحيح شد.
[١٠] .سوره كهف(١٨)آيه ٤١.
[١١] .وز:مثال.
[١٢] .سوره حجرات(٤٩)آيه ١٠.
[١٣] .مج،آج،لب،فق،مب،مر:اخو.
[١٤] .آج،لب،فق،مب،مر:كرد.