روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤٠٠ - ترجمه

و اميرالمؤمنين على [١]روايت كرد از رسول-صلّى اللّه عليه و سلّم [٢]-كه گفت:

نگر تا سوگند به دروغ نخورى كه آن سراها را بيران [٣]و خالى رها كند.

و ابو هريره روايت كرد از رسول-صلّى اللّه عليه و سلّم [٤]-كه او گفت:سوگند به دروغ متاع از پيش ببرد،و لكن بركت از كسب بردارد.

و در اشتقاق«خلاق» [٥]دو قول گفتند:يكى آن‌كه مشتق است از خلق كه تقدير بود،براى آن‌كه نصيب مقدّر بود به مقدارى معلوم،و اين استحقاقى [٦]لايح است [٧].و قولى دگر [٨]آن‌كه من الخلق لأنّه نصيب ممّا يوجبه الخلق الكريم،و اين بعيد است.

قوله: وَ إِنَّ مِنْهُمْ ،يعنى من اليهود،از ايشان،يعنى از جهودان. لَفَرِيقاً ، گروهى و طايفه‌اى هستند،و آن كعب اشرف بود و حيىّ اخطب و مالك بن الصّيف و ابو ياسر و شعبة بن عمر الشّاعر: يَلْوُونَ أَلْسِنَتَهُمْ بِالْكِتٰابِ ،زبان در مى‌پيچند بر سبيل تحريف و تغيير،يعنى از بر خود چيزى مى‌خوانند در تغيير صفت محمّد-صلّى اللّه عليه و آله-و در آيت رجم و مانند آن،به آوازى كه به او تورات خوانند،و مى‌نمايند كه تورات است و مراد به«كتاب»تورات است.باتّفاق،و اصل[٤٣٦-پ]لي [٩]بر پيختن [١٠]باشد،تقول:لويت يده اذا فتلتها،قال الشّاعر:

لوى يده اللّه الّذي هو غالبه
و بعضى اهل مدينه خواندند:«يلوّون»من التّفعيل التكثير الفعل،قال الشّاعر:

فلو كان في ليلى سدى في خصومة للوّيت اعناق الخصوم الملاويا
و منه:لويت الغريم ليّا و ليانا اذا مطلته حقّه،قال الشّاعر:

تطيلين ليّاني و انت مليّة و احسن يا ذات الوشاح التّقاضيا
و حميد در شاذّ خواند:«يلئون» [١١]به يك«واو»على تخفيف الهمزة،و قوله: