ما من شىء كان في الجاهليّة الّا و هو تحت قدميّ الّا الأمانة فانّها [١]مؤدّاة الى البرّ و الفاجر، گفت:هيچ‌چيز نيست كه در جاهليت بود و الّا آن در زير پاى من است الّا امانت كه امانت با خداوندش بايد دادن،اگر مسلمان بود و اگر كافر.

صعصعه روايت كند كه:مردى گفت اوقاتى باشد كه ما در غزو از مال اهل ذمّت گوسپندى [٢]يا مرغى بگيريم،ما را روا باشد؟گفت:به چه علّت چنين كنى [٣]؟ گفت گويم [٤]ما را به آن باكى نيست و در آن حرجى [٥]نيست.گفت اين هم چنان است كه ايشان با مالهاى شما كنند و گويند: لَيْسَ عَلَيْنٰا فِي الْأُمِّيِّينَ سَبِيلٌ .چون ايشان جزيه بدهند كس را بر مال ايشان سبيل نيست الّا به طيبت نفس ايشان.

آنگه حق‌تعالى گفت: بَلىٰ ،اى ليس الامر كما زعموا،چنان نيست كه ايشان گفتند،و لكن هركس كه وفا كند به عهدش.«ها»راجع است با وفاكننده بر قولى،يعنى عهدى كه ببندد وفا كند و نقض نكند.و بر دگر قول راجع است با نام خداى تعالى،كه نام خداى پيش از اين رفته است في قوله: وَ يَقُولُونَ عَلَى اللّٰهِ الْكَذِبَ .هركه وفا كند به عهد خداى كه بر او گفت در تورات از ايمان به محمّد و قرآن و اداى امانت. وَ اتَّقىٰ ،و متّقى باشد و از معاصى اجتناب كند،و از خداى بترسد و در امانت خيانت نكند،خداى دوست دارد متّقيان را كه به اين صفت باشند.

حسن بصرى گفت از رسول-عليه السلام-كه گفت:[سه خصلت آن است] [٦]كه هركه در او حاصل باشد منافق بود و اگرچه نماز كند و روزه دارد:چون حديث كند دروغ گويد،و چون وعده دهد خلاف كند،و چون[٤٣٥-پ]امانت به او دهند خيانت كند.

ابو امامه روايت كرد از رسول-عليه السلام-كه گفت:هركس را كه امين دارند بر امانتى و او تواند كه در آن امانت خيانت كند و نكند،خداى تعالى در بهشت

[١] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:فانّه.

[٢] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:گوسفندى.

[٣] .مب:كنيم،مر:كنم.

[٤] .آج،فق:گوييم.

[٥] .مج،وز:حرفي،با توجّه به دب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.

[٦] .مج:ندارد،با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.