روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٦٧ - ترجمه

آن [١]مجزوم است،يعنى گوييم:لعنت بر دروغزن [٢]باد.

إِنَّ هٰذٰا لَهُوَ الْقَصَصُ الْحَقُّ ،اين [٣]،يعنى اين [٤]قصّه پيغمبران كه رفت همه قصّه حقّ است.

و در«هو»خلاف كردند.بعضى نحويان گفتند:فصل است،و كوفيان اين عماد [٥]خوانند،نحو قولهم:انّ زيدا لهو المنطلق.و بر اين قول محلّى نباشد او را از اعراب.و بعضى گفتند:مبتداى دوم است،نحو قولهم:زيد [٦]ابوه منطلق.

و قصص خبرى باشد كه در او تتابع معنى بود،من قولهم:قصّ اثره،اى اتّبعه،و منه قوله تعالى: وَ قٰالَتْ لِأُخْتِهِ قُصِّيهِ [٧]...،اى اتّبعي [٨]اثره.

وَ مٰا مِنْ إِلٰهٍ ،«ما»نفي است،و«من»مؤكّد نفي است براى نفي جنس را، چنان كه:ما في الدّار من رجل الّا زيد،و بجز خداى خدايى نيست،ردّ بر ترسايان كه گفتند:عيسى خداست،و گفتند: إِنَّ اللّٰهَ ثٰالِثُ ثَلاٰثَةٍ [٩]...،سه گفتند [١٠]يكى شده:

اقنوم اب،و اقنوم ابن،و اقنوم روح القدس.به«اب»خداى را خواستند [١١]،و به «ابن»عيسى را،و به«روح القدس»جبرئيل را،و اين قولى [١٢]نامعقول است كه سه ذات يكى باشد،و ابوّت و [١٣]خداى [١٤]روا نيست كه اين از صفات اجسام و محدثات بود،و او تعالى قديم است و خالق اجسام.

وَ إِنَّ اللّٰهَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ ،خداى تعالى [١٥]عزيز است و غالب،اگر خواهد قهر كند ترسايان را و جمله انواع كفّار را به كفرشان،و لكن نكند براى آن‌كه حكيم