روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٤٤ - ترجمه
كاسه خود به عادت طعام مىخورد و هيچ كم نمىشد [١]،او را گفت:تو چه مردى؟ گفت:من عيسى مريمم [٢]پيغامبر خدا،و او را دعوت كرد و [٣]ايمان آورد و خواصّ ملك به او ايمان آوردند و ملك رها كردند و در قفاى او ايستادند،حواريّان ايشان بودند.
كلبي گفت و ابو روق:حواريّان اصفياء و خواصّ عيسى بودند-و ايشان دوازده مرد بودند.
حسن [٤]گفت:حواريّان انصار عيسى بودند،و حوارىّ ناصر باشد.
نضر بن شميل گفت:حوارىّ الرّجل خاصّته.قتاده گفت:حوارىّ وزير باشد،و هم از قتاده پرسيدند كه حوارىّ كه باشد؟گفت:آنكس باشد كه خلافت را بشايد.
نَحْنُ أَنْصٰارُ اللّٰهِ ،حواريّان گفتند:ما ياران خداييم،يعنى ما ياران رسول خداييم. آمَنّٰا بِاللّٰهِ ،ايمان آورديم به خداى. وَ اشْهَدْ بِأَنّٰا مُسْلِمُونَ ،و گواه باش اى عيسى به آنكه ما مسلمانيم.
رَبَّنٰا ،اى خداوند [٥]پروردگار ما! آمَنّٰا بِمٰا أَنْزَلْتَ ،ايمان [٦]آورديم به آنچه تو فرستاده بودى [٧]از كتبهاى پيشين. وَ اتَّبَعْنَا الرَّسُولَ ،و متابعت كرديم پيغامبر را، يعنى عيسى را. فَاكْتُبْنٰا مَعَ الشّٰاهِدِينَ ،نام ما در جمله گواهان بنويس كه ما بر اين گواهى مىدهيم،يعنى آنان كه براى پيغامبران تو گواهى دادند به صدق.
عطا گفت:مع النّبيّين،با پيغامبران،براى آنكه هر پيغامبرى گواه امّت باشد.
عبد اللّه عبّاس گفت:مع محمّد و امّته [٨]،بيانه: وَ جِئْنٰا بِكَ عَلىٰ هٰؤُلاٰءِ شَهِيداً [٩]، و قوله [وَ] [١٠]كَذٰلِكَ جَعَلْنٰاكُمْ أُمَّةً وَسَطاً لِتَكُونُوا شُهَدٰاءَ عَلَى النّٰاسِ [١١].
وَ مَكَرُوا ،مكر كردند [١٢]،و«مكر»تدبير لطيف پوشيده باشد.و اهل معانى
[١] .دب:و هيچ نمىگفت و كم نمىشد،آج،لب،فق،مب،مر:هيچ تمام نمىشد.
[٢] .آج،لب،فق،مر:عيسى بن مريمم.
[٣] .وز:و او،دب،آج،لب،فق،مب،مر:او.
[٤] .آج،لب،فق،مب،مر:حسن بصرى.
[٥] .دب،آج،لب،فق،مر+و.
[٦] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:ما ايمان.
[٧] .آج،لب،فق،مب،مر:تو فرستادى.
[٨] .آج،لب،فق،مب،مر+و.
[٩] .سوره نساء(٤)آيه ٤١.
[١٠] .مج:ندارد،با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها،از قرآن مجيد افزوده شد.
[١١] .سوره بقره(٢)آيه ١٤٣.
[١٢] .مج،مكر كردن،با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.