روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٨٦ - ترجمه
«نوح»را برگزيد تا به دعاى او زمين از دشمنان خدا پاك شد [١]. رَبِّ لاٰ تَذَرْ عَلَى الْأَرْضِ مِنَ الْكٰافِرِينَ دَيّٰاراً [٢]،اين را برگزيد تا به تيغ او زمين از كافران پاك شد.
حقتعالى چون خواست كه زمين را پاك كند در عهد نوح از آسمان آب فرستاد كه موجب تطهير،آب پاك است.چون در عهد رسول خداست تا زمين پاك كند سبب آن هم آب كرد.از آن خلقى آفريد و تولّاى اين كار به دست او كرد: خَلَقَ مِنَ الْمٰاءِ بَشَراً [٣].
و آل عمران بر قول عامّه مفسران موسى است و هارون تا موسى به عصا زمين از سحر پاك كرد.اين زمين از سحره كه اصل سحر بودند به تيغ پاك كرد.اگر عصاى موسى سحر فروبرد تيغ اين ساحران [٤]را فروبرد.و اگر هارون موسى را خليفه بود [٥]، اين محمّد را به منزلت هارون بود موسى را،جز آنكه هارون پيغامبر بود،و از پس رسول ما پيغامبر نبود،
انت منّي بمنزلة هارون من موسى الّا انّه لا نبىّ بعدي.
حسن بصرى گفت:مراد به آل عمران عيسى مريم است كه مريم دختر عمران بود.بر اين قول عيسى[را] [٦]برگزيد تا مبشّر مقدم او باشد: وَ مُبَشِّراً بِرَسُولٍ يَأْتِي مِنْ بَعْدِي اسْمُهُ أَحْمَدُ [٧]،و مقدّمه لشكر فرزند او باشد كه مهدى امّت است،آنجا آيت بشارت [٨]بود و اين جا رايت بشارت باشد.
و آل ابراهيم بلا خلاف محمّد است و اهل البيت او كه [٩]فرزندان ابراهيم خليلاند.معروف بن خرّبوذ روايت كرد از جماعت [١٠]تابعين كه عبد اللّه عبّاس گفت:
سالى در موسم حاجّ مردم را حديث مىكردم،مردى را ديدم در هيئت اعرابى عمامه سياه در سر بسته،هرگه من خبرى روايت كردم او خبرى روايت كرد.چون فارغ شد
[١] .دب:پاك كرد.
[٢] .سوره نوح(٢٦)آيه ٧١.
[٣] .سوره فرقان(٢٥)آيه ٥٤.
[٤] .مب:كافران.
[٥] .لب:كرد.
[٦] .اساس،وز:ندارد،با توجّه به دب و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.
[٧] .سوره صف(٦١)آيه ٦.
[٨] .اساس:اشارت،با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[٩] .دب،فق+از.
[١٠] .دب،مب:جماعتى.