ضحّاك و ابو رجاء و حسن بصرى[خواندند] [١]:«تقيّة»على وزن بقيّة،و حمزه و كسائى و خلف خواندند:«تقاة» [٢]به اماله براى مجاورت«يا»،و اين جمله الفاظ مصادر است،يقال:تقيته تقاة و تقى و تقيّة و تقوى و اتّقيت اتّقاء.

و اين لفظ كه در آيت هست مصدرى است نه از بناى فعل،كما قال [٣]تعالى:

وَ اللّٰهُ أَنْبَتَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ نَبٰاتاً [٤] ،و قال القطاميّ في صفة غيث:

و لاح بجانب الجبلين منه ركام يحفر التّرب احتفارا
و قال [٥]تعالى: وَ تَبَتَّلْ إِلَيْهِ تَبْتِيلاً [٦]،خداى تعالى مؤمنان را نهى كرد ازآن‌كه با كافران موالات و مصافات كنند،الّا در حالى كه كافران را قوتى باشد و مسلمانان را [٤١٦-ر]ضعفى.آنگه اظهار مودّت و موافقت كنند و با ايشان بسازند براى دفع مضرّت،و اين حديث در عقل مقرّر است و در شرع،قرآن مجيد به آن ناطق است،و در صحابه جماعتى برآن عمل كردند چون:عمّار ياسر-رحمة اللّه عليه-و جز او،تا خداى تعالى در حقّ او بفرستاد: إِلاّٰ مَنْ أُكْرِهَ وَ قَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِيمٰانِ [٧]و اين از جمله آن است كه مخالفان بر ما عيب كنند و طعن زنند،اعنى تقيّة،و فرمان خداى تعالى در اين آيت بدو ناطق و در [٨]عقل واجب،پس طاعن بر اين طاعن است [٩]بر عقل و شرع و قرآن و اخبار و صحابه رسول.

و صادق را-عليه السلام-از تقيّه پرسيدند،گفت:

التّقيّة ديني و دين آبائي، [گفت] [١٠]:تقيّة دين من است و دين پدران من،و از پدران او يكى پيغامبر [١١]است- عليه السلام-مخالفت دين ايشان همانا نيكو نباشد،و حديث عمّار ياسر در جاى خود گفته شود-ان‌شاءاللّه [١٢]و به الثقة.

[١] .اساس:ندارد،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.

[٢] .همه نسخه بدلها بجز مر:تقية.

[٣] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:قال اللّه.

[٤] .سوره نوح(٧١)آيه ١٧.

[٥] .دب،مب،مر:قال اللّه.

[٦] .سوره مزّمل(٧٣)آيه ٨.

[٧] .سوره نحل(١٦)آيه ١٠٦.

[٨] .دب:و بر.

[٩] .دب+و.

[١٠] .اساس:ندارد،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.

[١١] .اساس كه در اين مورد نونويس است:سيّد عالم،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.

[١٢] .مب،مر+تعالى.