روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٣٥ - ترجمه

و از صادق-عليه السلام-روايت كردند كه او را پرسيدند از اين مسئله،گفت:

اوّل تقرير توحيد است،و دوم توقيف [١]و تعليم است.اوّل گفت:من يكى‌ام،دوم گفت:بگو كه من يكى‌ام،چنان كه خود را وصف كردم [٢]،و عزيز و حكيمم،غالب و محكم كار.

إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللّٰهِ الْإِسْلاٰمُ ،دين به نزديك خداى اسلام است.كسائى خواند:

«انّ الدّين»به فتح همزه[انّ] [٣]ردّا على الاوّل في قوله: شَهِدَ اللّٰهُ .و باقى قرّاء خواندند:«انّ»به كسر [٤]بر ابتدا.

و [٥]اسلام تن به دادن و انقياد كردن و در سلم آمدن باشد،چنان كه اشتى و اصاف و اربع و اخصب و اجدب،اذا دخل فى[٤٠٨-ر]الشّتاء و الصّيف و الرّبيع و الخصب و الجدب.

قتاده گفت في قوله: إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللّٰهِ الْإِسْلاٰمُ ،گفت [٦]:شهادة ان لا اله الّا اللّه،و ايمان آوردن به آنچه رسول آورد از نزديك خدا،و اين دين خداست كه شرع لنفسه براى خود نهاد پيغامبران را برآن فرستاد و اولياى خود را به آن فرمود و جز از آن نپذيرد از بندگان خود،و جزا ندهد بندگان را مگر برآن.

وَ مَا اخْتَلَفَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتٰابَ ،بعضى مفسران گفتند:كتاب تورات است و اين قول ربيع است.و محمّد بن جعفر گفت:مراد انجيل است،و جبّائى گفت:

مراد [٧]جنس است،يعنى آنان كه ايشان را كتابهاى مقدّم دادند از تورات و انجيل.

ربيع گفت:چون موسى را وفات نزديك آمد،هفتاد حبر را بخواند از احبار بنى اسرايل و تورات به ايشان سپرد،و يوشع بن نون را بر ايشان خليفه كرد.چون از ايشان قرنى دو سه بگذشت [٨]،ايشان با يكديگر خلاف كردند و خونها ريختند،و اين پس از