وَ أَنْزَلَ الْفُرْقٰانَ ،و اين لفظ مصدر است چون سبحان و غفران و قربان،و مراد اسم فاعل است براى مبالغه را مصدر آورد،يعنى به غايت فرق‌كننده است از ميان حقّ و باطل.

سدّى گفت:در كلام تقديم [١]و تأخيرى هست،و تقدير اين است:و انزل التوراة و الانجيل و الفرقان هدى للنّاس،تا«هدى»حال باشد از هر سه كتاب.و گفته‌اند:مراد نصرت است به فرقان،براى آن‌كه نصرت از آسمان آيد و فرق كند بين الحقّ و الباطل و المؤمن و الكافر.

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآيٰاتِ اللّٰهِ -الآية،آنان كه به خداى كافر شوند ايشان را عذابى [٢]سخت باشد.خداى تعالى در اين حجّتها وعيد كرد كافران را كه در آيات و حجج او تأمّل نكنند و به آن منتفع نشوند. وَ اللّٰهُ عَزِيزٌ ذُو انْتِقٰامٍ ،آنگه بيان كرد كه [٣]:

كافران اين [٤]اصرار بر كفر كه مى‌كنند،مرا در آن عجزى و نقصى نيست و غضاضتى،كه من عزيزم و غالبم،و اگرچه امروز تعجيل عقوبت نمى‌كنم براى مصلحت تكليف را،از من فايت نخواهد شدن،در قبضه قدرت منند،انتقام كشم از ايشان به حسب استحقاق ايشان.

إِنَّ اللّٰهَ لاٰ يَخْفىٰ عَلَيْهِ شَيْءٌ فِي الْأَرْضِ وَ لاٰ فِي السَّمٰاءِ ،آنگه بيان كرد كه مقادير آنچه ايشان مستحقّند از اجزاء ثواب [٥]و عقاب بر افعال و اقوال ايشان بر من پوشيده نيست،كه من عالم‌الذّاتم و هيچ‌چيز نباشد در آسمان و زمين از جليل و حقير و صغير و كبير و نهان و آشكارا كه بر من پوشيده بود.

آنگه گفت:با كمال عالمى كمال قادرى است مرا،تا آنچه دگر قادران نتوانند من توانم،و آنچه دگر عالمان ندانند من دانم.من در رحم بر آب [٦]صورت نگارم،همه مصوّران عالم در وقت نگاشتن صورت از آن احتراز كنند،سر قلم از آب نگاه دارند تا متفشّى [٧]نشود،و از تاريكى احتراز كنند تا نقش مشوّش نشود.من از

[١] .اساس:تقدير،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.

[٢] .اساس كه در اين مورد نونويس است:عذاب،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.

[٣] .همه نسخه بدلها+اين.

[٤] .مج،وز،دب+را.

[٥] .مب،مر:جزاى ثواب.

[٦] .آج،لب،فق،مب،مر:رحم بدان.

[٧] .مج:متنشى.