روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٦٧ - ترجمه
و زمين؟گفتند:بلى.گفت:نه عيسى از آن هيچ نداند؟گفتند:نه.گفت:
نمىدانى [١]كه خداى تعالى صورت عيسى [٢]در رحم مادر بنگاشت چنان كه خواست؟گفتند:بلى.
گفت:نمىدانى [٣]كه خداى تعالى مستغنى است از طعام و شراب و حدث، و عيسى طعام و شراب خورد و[او را] [٤]حدث بود [٥].ايشان گفتند:همچونين است.
گفت:نمىدانى [٦]كه [٧]عيسى از مادر بزاد و [٨]كوچك بود [٩]چون دگر كودكان، آنگه به غذا و تربيت بزرگ شد چون دگر كودكان؟گفتند:بلى.
رسول-عليه السلام-گفت:چون اقرار دادى [١٠]به اين،چگونه[گويى] [١١]عيسى [فرزند] [١٢]خداست؟خداى تعالى اوايل سورت آل عمران بفرستاد تا به سر هشتاد و اند [١٣]آيت.
قوله تعالى: الم، اَللّٰهُ ،آنچه در حروف مقطّع گفتهاند و در الم برفت به استقصا در اوّل سورة البقره فلا معنى لإعادته.
ابو جعفر يزيد بن القعقاع خواند:«الم»مفصول،و جمله حروف تهجّى چنين خواند.و باقى قراء موصول خواندند.
وجه تحريك او بصريان گفتند:براى [١٤]جمع ساكنين را تحريك كردند او را،و تحريك به فتحه براى آن كردند كه سبكتر حركتى است.كوفيان گفتند [١٥]:نقل كردند حركت[٣٨٨-پ]همزه را با«ميم».و آنكس كه وقف كرد،گفت:براى آنكه حروف مبنى باشد،و اصل او سكون بود، آنگه ابتدا كرد به«اللّه»لا بدّ همزه قطع بايست كردن،اگرچه همزه وصل است،چنان كه شاعر گفت:
لتسمعنّ وشيكا في دياركم
اللّه اكبر يا ثارات عثمانا
[٦] [٣] [١] .نمىدانى/نمىدانيد.
[٢] .مب،مر+را.
[١١] [٤] .اساس:ندارد،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.
[٥] .اساس كه نونويس است:كرد،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[٧] .دب،آج،لب،فق،مب،مر+چون.
[٨] .همه نسخه بدلها:ندارد.
[٩] .دب+و.
[١٠] .دادى/داديد.
[١٢] .اساس،مج،وز:ندارد،با توجّه به دب و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.
[١٣] .فق،مر:و دو.
[١٤] .مج،وز+ها.
[١٥] .دب،آج،لب،فق،مر+و.