روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٠٥ - ترجمه

گذشته با روى او نياورد.و براى آن فعل به لفظ تذكير گفت كه نظر به معنى كرد،و تقدير آن است كه:وعظ و [١]ذكر.

سدّى گفت:مراد به موعظه«قرآن»است،و لفظ قرآن مذكّر [٢]است،و عرب چنين بسيار كند،قال اللّه تعالى: إِلاّٰ مَنْ رَحِمَ رَبُّكَ وَ لِذٰلِكَ خَلَقَهُمْ [٣]...،اراد الرّحم [٤]او الفضل لا لفظ الرّحمة،و قال الشّاعر [٥]: ما هذه الصوت.
و ذهب الى الصّيحة.

و بعضى[دگر] [٦]گفتند:مراد به«موعظه»نهى است،بيانش قوله تعالى:

فَانْتَهىٰ فَلَهُ مٰا سَلَفَ ،قبل النّهى و امره الى اللّه بعد النّهى.چون توبه كرد و بازايستاد [٧]و آنچه از پيش [٨]نهى كرد او راست،و آمرزگار او [٩]خداست،پس نهى كرد [١٠]،اگر دگر كند كار او به خداى تعلّق دارد [١١]،خواهد عفوش كند خواهد عقوبت كند [١٢].

و گفته‌اند:مراد آن است كه اگر خواهد توفيقش دهد تا بر توبه بماند،و اگر خواهد خذلان كند [١٣]تا توبه تباه كند.

و گفته‌اند:مراد آن است كه كار او با خداست در آنچه امر كند يا نهى كند يا حلال كند يا حرام كند،از اين معانى چيزى به بنده تعلّق ندارد،چنان كه محمود ورّاق گفت [١٤]:

الى الله كلّ الامر في كلّ خلقه و ليس الى المخلوق شىء من الامر
بيانه قوله تعالى: لَيْسَ لَكَ مِنَ الْأَمْرِ شَيْءٌ [١٥]-الآية.