تدوين يعنى قرآن مجيد، بلكه همواره روابط و پيوندهاى قوى موجودات جهان از يكسو و حقايق قرآن را از سوى ديگر به هم مربوط مى‌سازد.
در اينجا وظيفه مفسر اين است كه بعد از فراغت از تفسير موضوعى موضوعات را كه جداگانه مورد مطالعه قرار داده بوده در كنار هم بچيند و آنها را در ارتباط با يكديگر مورد بررسى قرار دهد.
فى المثل رابطه ايمان را با تقوا، و رابطه تقوا را با جهاد، و رابطه جهاد را با عمل صالح، و رابطه عمل صالح را با شفاعت و همچنين، قرآن را به صورت ارتباط موضوعى و زنجيره‌اى مورد بررسى قرار دهد.
اين نوع از تفسير قرآن تا آنجا كه ما مى‌دانيم هنوز مورد توجه قرار نگرفته، واسم بالا كه براى بيان آن انتخاب شده مى‌تواند اجمالًا دورنماى وسيعى براى اين نوع بررسى قرآن مجيد در برابر چشم ما مجسم كند.
٥- تفسير كلى يا جهان بينى قرآن
در اينجا مفسر، كل محتواى قرآن را در رابطه با عالم هستى در نظر مى‌گيرد، و به تعبير زنده‌تر، كتاب تكوين و تدوين را به يكديگر پيوند مى‌دهد و هر دو را در رابطه با هم مى‌بيند، و هر دو را در پرتو هم تفسير مى‌كند.
و اين مطمئناً كارى است كه مى‌بايد در زمينه تفسير قرآن انجام گيرد ولى شايد براى امروز زود باشد و ما با آن فاصله زياد داريم؛ چرا كه طىّ اين مرحله بدون پيمودن مراحل قبل ممكن نيست، يعنى بايد قبلًا تفسير موضوعى قرآن به حدّ كافى رشد كند، و سپس تفسير ارتباطى تشكيل و توسعه يابد، و بعد كل اين مسائل در رابطه با كل عالم هستى مورد توجه مفسر واقع شود، و اين كارى است كه عمر ما شايد كفاف آن را ندهد و بر عهده آيندگان باشد.
به هر حال، تفسير نمونه كه از نوع تفسير ترتيبى است با اين جلد (جلد ٢٥) و جلد آينده (جلد ٢٦) كه نزديك به اتمام است به خواست خداوند بزرگ پايان