ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢١ - ٣ - در حلالش حساب ٤ - در حرامش عقاب

پوشيدنىها و ازدواج و امثال اينها . مى توان گفت : كسانى كه در اين دنيا حيات خود را بر مبناى محاسبه قرار داده‌اند ، در حقيقت پيش از حساب آخرت ، به حساب خود رسيده‌اند و در روز قيامت مشقتى در بارهء محاسبه نخواهند ديد :
حاسبوا أنفسكم قبل أن تحاسبوا ( پيش از آنكه به محاسبه كشيده شويد ، با خودتان به محاسبه بپردازيد ) .
البته نمى خواهيم بگوئيم : اين روايت اثبات مى كند كه هر كس در اين دنيا به محاسبهء خويشتن بپردازد ، در روز معاد مورد محاسبه قرار نخواهد گرفت ، بلكه مى خواهيم بگوئيم : محاسبه با نفس در اين زندگانى كه موجب حركت در صراط مستقيم الهى مى گردد ، مانند اينست كه در حقيقت موضوعى براى محاسبه ندارد و يا محاسبهء رويدادهاى زندگى او در روز قيامت مشقتبار و موجب پشيمانى و شرمندگى و كيفر نخواهد بود . و الا دلايل عامى كه در مسئلهء حساب در روز قيامت داريم ، بقدرى محكم و صريح است كه بنظر نمى آيد قابل تخصيص بوده باشد مرحوم هاشمى خوئى مى گويد :
ففى النّبوىّ المعروف بين الخاصّة و العامّة : قال رسول اللَّه صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم : لا يزال قدم عبد يوم القيامة من بين يدي اللَّه عزّ و جلّ حتّى يسئل عن أربع خصال : عمرك فيما أفنيته و جسدك فيما أبليته و مالك من أين اكتسبته و أين وضعته و عن حبّنا أهل البيت ، فقال عمر بن الخطَّاب : و ما علامة حبّكم يا رسول اللَّه فقال : محبّة هذا ، و وضع يده على رأس أمير المؤمنين [١] ( در روايتى كه ميان شيعه و اهل تسنن از پيامبر اكرم معروف است ، چنين آمده است كه پيامبر اكرم فرمود : قدم هيچ بنده اى در روز قيامت در پيشگاه خداوند عز و جل از جاى خود حركت نمى كند ، تا اين كه

[١] - مأخذ مزبور ج ٥ ص ٣٣٦ .