ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٥٨ - تفسير عمومى خطبهء هشتاد و سوم

شناخته و مانند كسى كه ساليان عمر را در ناتوانى و بينوائى گذرانده است ، طعم تلخ آنرا چشيده است ، دليل چشيدن اين طعم تلخ ، محبت شديد آن ابو الايتام و الارامل ( پدر يتيمان و بيوه زنان ) به درماندگان ناتوان از ادارهء زندگى خويش بوده و توصيه و دستور اكيد در بارهء تنظيم حيات آنان است كه در سخنان و اعمال عينى آن حضرت ديده مى شود .
٨ - عقل و انديشه و نتايج و همچنين عوامل تقويت آن دو را باضافهء اين كه در سخنان خود بطور لازم و كافى بيان نموده است ، حيات معقول آن بزرگوار با اين كه در شديدترين حوادث متناقض محيط اجتماعى زندگى ميكرد ، بخوبى براى ما قابل لمس ساخته است همچنين احساسات و عواطف و شور و عشق حقيقى .
٩ - امتيازات علم و معرفت و تجربه براى بدست آوردن واقعيات ، بخش مهمى از تعليم و تربيت فرزند ابي طالب ، بيان اين امتيازات و تحريك شديد براى بدست آوردن آنها ميباشد .
١٠ - عبرتگيرى و تجربه اندوزى از سرگذشت طولانى و پرفراز و نشيب تاريخ انسانى ، در بيان اين پديدهء بسيار با ارزش نيز سخنان امير المؤمنين بحد نصاب مى رسد .
١١ - استعداد انعطاف به زشتىها و پليديها در انسانها ، و احتمال تغيير مسير در هر لحظه ، و با آگاهى و آشنائى كامل آن بزرگوار با اين استعداد بوده است كه ثبات و استقامت غير قابل توصيف در روح پاك امير المؤمنين ( ع ) در مسير رشد و كمال ديده مى شود . آيا نه چنين بود كه آن بزرگ بزرگان تجسمى از آيهء الهى ( إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا الله ثُمَّ اسْتَقامُوا ) [١] ( آنانكه گفتند : پروردگار ما اللَّه است و سپس بر اين گفتار مقاومت كردند ) .

[١] - فصلت آيه ٣٠ .