ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٢٠ - دو - از بزرگترين نعمتهاى خداوندى در بارهء يك انسان ، كمك خداوندى براى شناخت و تصعيد تكاملى روح او است

حريف و مطرح كردن خويشتن و حتى كشف مجهولاتى كه در آغاز بنظر وى امكان ناپذير مى نمود ، صرف نموده است ، براى حركت دادن به ارادهء خير انسانى ، كافى بوده بلكه خيلى بيشتر از آن بوده است .
براى شناخت عدالت و عمل بآن ، آن اندازه قدرت و انرژى و ديگر امكانات مورد نياز نيست كه گاهى براى بدست آوردن سود و لذتى محدود مستهلك ميشوند . همچنين از نظر اجتماعى ، براى آشنا ساختن مردم با عدالت و آماده كردن تصعيد روح انسانها براى عمل به عدالت ، بوسيلهء تعليم و تربيت و اقتصاد و حقوق و سياست و انواع روابط اجتماعى ، آن همه قدرتها و امكانات كه براى توجيه انسانها در غير قلمرو صدق و عدالت و صميميت صرف و تباه مى شود ، هرگز مورد احتياج نيست . زيرا براى تجويز و عملى ساختن يك دروغ با حلقه‌هاى زنجيرى كه پشت سر يكديگر كشيده ميشوند و همچنين براى اجراى يك ظلم ناروا با توجيهات و كارهاى تصنعى كه مورد احتياج خواهد بود ، صرف امكانات و انرژيهاى فراوانى براى دگرگون كردن واقعيات لازم است . اين ادعا مبالغه نيست كه كسى بگويد : بشر در امتداد تاريخ حيات طبيعى محض خود ، براى توجيه ارتكاب خلاف واقعيتها قدرت و امكانات و استعدادهائى را كه صرف كرده است ، با آن قدرتى كه در راه شناخت واقعيتها و عمل به آنها صرف نموده است قابل مقايسه نمى باشد . يعنى براى توجيه ارتكاب خلاف واقعيتها و توجيه خود مطابق آن خلافها ، خيلى بيش از شناخت واقعيتها و تطبيق عمل به آنها قدرت و امكانات را از بين برده است .
قسم دوم - موانع برون ذاتى است كه از تحرك ارادهء اين خير بزرگ جلوگيرى مى نمايد ، اين موانع نيز انواع زيادى دارد ، مانند ناهنجارى محيط و ناسازگارى اجتماع و فقدان تعليم و تربيتهاى سازنده و قدرتهايى كه موجب سلب آزادى و اختيار مى گردند . حل اين مشكل يعنى بر طرف ساختن موانع برون ذاتى بجهت تنوع موانع با وسائل مختلفى امكان پذير است .