ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٥

لذت دنيوى براى ترس از آتش و يا براى طمع در نعمتهاى بهشتى از حور و قصرها و ميوه‌ها و چشمه سارها ، اعراض نمايد ، او هم زاهد است ، ولى درجهء اين زاهد از درجهء اولى پائينتر است . و كسى كه فقط بعضى از عوامل لذت دنيوى را مانند مال نه مقام ترك كند . يا پرخورى را ترك كند نه تجمل بازى را ، چنين شخصى زاهد ناميده نمى شود [١] » .
ابن سينا در كتاب اشارات زاهد و عابد و عارف را بترتيب زير تعريف مى كند : المعرض عن متاع الدّنيا و طيّباتها يخصّ باسم الزّاهد و المواظب على فعل العبادات من القيام و الصّيام و نحوهما يخصّ باسم العابد و المتصرّف بفكره ألى قدس الجبروت مستديما لشروق نور الحقّ فى سرّه يخصّ باسم العارف و قد يتركَّب بعض هذه مع بعض - [٢] ( كسى كه از متاع دنيا و پديده‌هاى پاكيزهء آن اعراض كند ، زاهد ناميده مى شود و كسى كه به انجام عبادتها مانند نماز و روزه و امثال آنها مواظبت داشته باشد ، عابد ناميده مى شود و كسى كه تفكر خود را رو به قدس جبروت به كار انداخته و دوام تابش نور حق را در درونش مى خواهد ، عارف ناميده مى شود و گاهى بعضى از اين اوصاف با بعضى ديگر در سه گروه فوق تركيب مى يابد ) .
اگر در دو تعريف فوق دقت نمائيم ، تعريف محمد مهدى نراقى مشروحتر و جامعتر بنظر مى رسد ، زيرا معناى مناسبى را كه با توجه به مجموع منابع اسلامى براى زهد مى توان در نظر گرفت ، اعراض از متاع دنيا و پديدهاى پاكيزه و لذت بخش آن نيست . چنانكه در تعريف ابن سينا آمده و در عبارت دوم نراقى ديده مى شود : الأعراض عن متاع الدّنيا و طيّباتها . بلكه معناى مناسب زهد كه در مواردى

[١] . جامع السعادات - محمد مهدى نراقى ج ٢ ص ٥٥ و ٥٦ .
[٢] . الاشارات و التنبيهات - ابن سينا نمط نهم ص ٣٦٩ .