ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٣ - عقل و وجدان و ارسال پيامبران و انزال كتابهاى آسمانى براى كسى جائى براى عذر نگذاشته است

آن بعيد و دشوار بنظر مى رسد ] حد اقل همهء شما مى توانيد ، تحمل و مقاومتى در برابر حرام بدست بياوريد و خود را چنان نبازيد كه بىاختيار در حرام غوطه ور شويد و آن حرام شما را به بيمارى « از خود بيگانگى » مبتلا بسازد .
صبر و شكيبائى تدريجى در برابر محرمات عامل نيرومندى است براى تقويت شخصيت و اراده كه كم كم به خوددارى اختيارى از محرمات ميانجامد .
و همچنين اگر درك و فهم صحيحى در بارهء معناى نعمت و ارزش آن نداشته باشيد يا نوعى به محروميت از عنصر دوم زهد مبتلا بوديد ، حد اقل فراموش مكنيد كه هر نعمتى شايستهء شكرى است كه براى بر آمدن از عهدهء حق آن نعمت ، بايستى آنرا بجاى آورد . خود اين توجه و آگاهى تدريجا مى تواند ارادهء شكرگذارى را تحريك نموده و اين كمال را نصيب انسان بسازد .
٧ ، ٨ - فقد أعذر اللَّه اليكم بحجج مسفرة ظاهرة و كتب بارزة العذر واضحة ( خداوند با حجتهاى آشكار و روشن و كتابهاى آسمانى واضح كه موارد عذر را بيان نموده است ، جاى پوزش براى شما نگذاشته است ) .
عقل و وجدان و ارسال پيامبران و انزال كتابهاى آسمانى براى كسى جائى براى عذر نگذاشته است كلمهء « حجج » جمع حجت است كه بمعناى دليل و راهنما مى باشد . مطابق مضامين آيات قرآنى و احاديث معتبر در منابع اصلى حديث چهار نوع دليل و راهنما براى اولاد آدم وجود دارد : دليل يكم - عقل انسان است و مقصود از اين عقل آن فعاليت نظرى خاص نيست كه كارى با ارزشها و خيرات و كمالات ندارد ، بلكه عقل سليم فطرى است كه در استخدام غرايز حيوانى قرار نگرفته و دلالت و راهنمائى آن در برابر تمايلات ناتوان نمى گردد .
دليل دوم - وجدان پاك آدمى است كه باده‌ها فعاليت براى تنظيم كشتى