ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٨٠ - شانزده - نخست احساس درد نقص در حيات طبيعى محض ، سپس حركت در مسير تصعيد حيات كمالى

و خندهء حيات و من انسانها مى بيند . در جمله اى ديگر مى فرمايد :
كلّ مصطنع عارفة فأنّما يصنع لنفسه فلا تلتمس من غيرك شكر ما أثبتّه ألى نفسك و تمّمت به لذّتك و وقيت به عرضك [١] ( هر كسى كه كار شايسته اى انجام مى دهد ، جز اين نيست كه نتيجهء آن كار براى خود او بر مى گردد ، بنا بر اين ، شكر آنچه را كه براى خود اثبات نموده اى ، و لذت خويشتن را با آن تكميل و ناموس خود را بوسيلهء آن حفظ كرده اى ، از ديگران توقع نداشته باش ) .
مضمون عبارت فوق داراى عموميت وسيعى است كه شامل همه گونه حركات و سكنات هدفدار نيكو ميباشد . مضمون عبارت چنين است كه هر كار شايسته اى را كه انجام مى دهى يا بمقتضاى تصعيد حيات كمالى خود تست و يا براى بدست آوردن نوعى از لذائذ محسوس و معقول براى خويشتن است و يا براى حفظ ناموس است كه جزئى يا شأنى از شخصيت تست .
شانزده - نخست احساس درد نقص در حيات طبيعى محض ، سپس حركت در مسير تصعيد حيات كمالى اين عبارت ابن سينا را اولا بخوانيم و سپس به مطالعه و انديشهء خود در بارهء مبحثى كه طرح مى كنيم بپردازيم . ابن سينا مى گويد :
ألأن أذا كنت فى البدن و فى شواغله و علائقه و لم تشتق ألى كمالك الممكن أو لم تتألَّم بحصول ضدّه فاعلم أنّ ذلك منك لا منه [٢] ( اكنون كه در كالبد بدن و اشتغالات و علائق آن قرار يافته و بآن كمالى كه براى تو امكان پذير است ، اشتياق ندارى يا از اتصاف به ضد كمال در دو رنجى نمى كشى ، بدان كه اين سقوط مستند بر خود تست نه بآن كمال ) .
اين قاعدهء بسيار سازنده در سخنان امير المؤمنين ( ع ) چنين آمده است :

[١] . حكم منثوره ص ٥٥ .
[٢] . الاشارات و التنبيهات ابن سينا نمط هشتم ص ٣٤٩ .