ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٦٩ - نتيجه منفى يكم در روش تجزيه اى

از نتايج منفى روش تجزيه اى ، مسائلى است كه از بىتوجهى و مسامحه كارى متفكرانى ناشى مى شود كه ضرورت روش تركيبى را در شناخت ابعاد و استعدادهاى انسانى ناديده مى گيرند و از بدست آوردن بينش و آگاهيهاى فراگير و مختصات پر اهميت اتحادها و وحدتهاى آن ابعاد و استعدادها محروم مى مانند ، و از اين محروميت و ناتوانى اختيارى ، نتيجهء ضرر بار ديگرى پديد مى آيد كه معرفتهاى جهان بينى كلى را رو به تنزل و سقوط مى برد .
مسئلهء دوم - مطلبى است كه مى توان آنرا با يك تشبيه ساده بيان نمود : فرض كنيم در يك بيابان بسيار پهناورى مى گرديم ، به يك نقطه اى مى رسيم كه ميليونها آجر بسيار محكم و خوب در آن نقطه انباشته شده است ، سپس به راه خود ادامه مى دهيم ، در فاصلهء صدها كيلومتر از آن نقطه به محلى مى رسيم كه ميليونها تن تير آهن در آنجا رويهم انباشته شده است . باز به راه خود ادامه مى دهيم و پس از صدها كيلومتر به جائى مى رسيم كه ميليونها كيسه سيمان اعلى در آنجا رويهم چيده شده است . هر يك از اين مصالح ساختمانى به طور بسيار فراوان در فاصله‌هاى دور از هم وجود دارد ، اما كو ساختمان حقيقت اين است كه ما امروزه ناله و شيون از كمى مصالح ساختمانى نداريم ( البته نه اين كه ما همهء مصالح ساختمان انسانى را بدست آورده‌ايم ) بلكه نقص كار متفكران امروزى در اين است كه به فكر ساختمان نيستند و يا چه اعتراف بكنند و چه اعتراف نكنند از به وجود آوردن ساختمان از آن همه مصالح ناتوانند .
نتيجه منفى يكم در روش تجزيه اى روش تجزيه اى نخستين كارى را كه انجام مى دهد قطع روابط واقعيات از يكديگر است كه آن روابط مانند رابطهء عليت يا واسطه در انتقال ، خواص آن واقعيات را به يكديگر منتقل مى سازند . مثلا پديدهء اراده در حالات معمولى با