ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٧٥ - تفسيرى مختصر در بارهء خلقت بر &#١٧١ حق &#١٨٧

عبارتست از همان عبادت و ذكر و سجده و تسبيح كه در همهء اجزاء هستى وجود دارد و آيات قرآنى بطور فراوان اين عبادت را در همهء كائنات متذكر شده است : ( سَبَّحَ لِلَّه ما فِي السَّماواتِ وَالأَرْضِ ) [١] ( تسبيح مى كند خداوند را آنچه كه در آسمانها و زمين است ) .
يعنى همهء اجزاى هستى از پستترين جزء ماده تا عاليترين جلوه‌هاى آن ، خواه به عظمت كهكشانها باشد و خواه به كوچكى شاخ مورچه اى محقر كه در لانه اى ناچيز از كره اى ناچيز در منظومهء شمسى ناچيز در مقابل كهكشانها خزيده است . . . همه و همه در حال عبادتند ، حتى تار موى سر ناآگاه و سر ناخن ناهشيار و چشمه‌هاى رگهاى خون و ضربان قلب پليدترين فرد انسانى و پاكترين فرزند آدم در عبادت او بسر مى برند ، بلكه بالاتر از اينها تخيلات و ايده آلها و انديشه‌ها و تجسماتى كه امواجى از ماده هستند همه و همه ، در عبادت بمعناى عام بسر مى برند .
< شعر > جمله اجزاء در تحرك در سكون ناطقان كانّا إليه راجعون جمله اجزاء زمين و آسمان با تو مى گويند روزان و شبان ما سميعيم و بصيريم و هشيم با شما نامحرمان ما خامشيم خامشيم و نعرهء تكرارمان مى رود تا پاى تخت يارمان < / شعر > در آيه ٣٩ از سورهء مريم چنين مى خوانيم - ( إِنْ كُلُّ مَنْ فِي السَّماواتِ وَالأَرْضِ إِلَّا آتِي الرَّحْمنِ عَبْداً ) ( هيچ چيزى در آسمانها و زمين نيست مگر اين كه در حال عبوديت خدا هستند ) .
و آيه ١٥ از سورهء رعد چنين است : ( وَلِلَّه يَسْجُدُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَالأَرْضِ طَوْعاً وَكَرْهاً ) ( و بخدا سجده مى كنند هر چه كه در آسمانها و زمين است چه از روى اختيار يا بطور اجبار ) .
با نظر به آيات فوق چيزى وجود ندارد مگر اين كه در حال عبادت خداوندى

[١] . الحديد آيهء ١ .