ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٣٢ - پنج - از خود براى خود برخوردار شويد

« انسان خردمند براى جامعه مفيد » است ، اين تحول يافته از هيچ حكم و تصور پيشين نمى باشد ، بطورى كه مادهء حكم و تصور پيشين مانند نطفه اى باشد كه مبدل به علقه مى گردد ، به حكم و تصور بعدى تبديل شود . همچنين اگر ميليونها عدد - با رقم كوچك و بزرگ در ذهن انسان بوجود بيايند و بجريان بيفتند ، هيچ رقم پيشين مادهء رقم بعدى نخواهد بود . اين بعد از من انسانى بخوبى مى تواند خالقيت خداوندى را كه هستى را بدون سابقهء حقيقتى ديگر بوجود آورده است روشن بسازد .
- علم حضورى ، دريافت ذات با وحدت ادراك كننده و ادراك شونده . . . در روايت ديگرى نيز مضمون روايت فوق چنين آمده است كه - ٢ - دخل رجل على رسول اللَّه ( ص ) فقال يا رسول اللَّه . كيف الطَّريق ألى معرفة الحقّ فقال : معرفة النّفس [١] ( مردى نزد رسول خدا ( ص ) آمد و عرض كرد : اى پيامبر خدا ، راه براى معرفت حق چگونه است پيامبر فرمود ، شناخت نفس ) .
٣ - امير المؤمنين فرموده است :
معرفة النّفس أنفع المعارف [٢] ( شناخت نفس سودمندترين معرفتها است ) .
احتياجى به توضيح ندارد كه اين نفس ( من ، شخصيت ، روح ) آدمى است كه همهء استعدادها و فعاليتهاى علمى و معرفتى را بدست مى آورد و اگر اين نفس شناخته نشود ، نه ماهيت شناختهاى علمى و معرفتى خود را درك خواهد كرد و نه ارزشها و ضرر و نفع آنها را .
٤ - امير المؤمنين ( ع ) :
فأنّ الجاهل بقدر نفسه يكون بقدر غيره أجهل [٣] ( قطعا كسى كه به

[١] . البحار ٧٠ - ٧٢ .
[٢] . غرر الحكم ص ٣١٩ .
[٣] . نهج البلاغه ج ٢ شمارهء ٥٣ ( فرمان مالك اشتر ) ص ٤٣٧ سطر ١٠ .