ترجمه و تفسير نهج البلاغه

حد اقل تحمل و مقاومت در مقابل حرام و بياد داشتن شكر در موقع برخوردارى از نعمتها

عقل و وجدان و ارسال پيامبران و انزال كتابهاى آسمانى براى كسى جائى براى عذر نگذاشته است

3 - در حلالش حساب 4 - در حرامش عقاب

5 - احساس بىنيازى در دنيا مستلزم گمراهى 6 - احساس فقر مستلزم اندوه

و من أبصر بها بصّرته ، و من أبصر أليها أعمته

9 - با دنيا بنگرى بينايت خواهد ساخت 10 - در دنيا بنگرى نابينايت خواهد ساخت

يك - هر اندازه هم كه تفكرات ما در خود اشياء نفوذ كند ، باز هم درك ما در بارهء آنها ناقص است

دو - اگر بخواهيم به خود نمودهاى زيبا عشق بورزيم ، از شناخت واقعى زيبائى نابينا خواهيم گشت

سه - اگر در خود قدرت بنگريم و بآن عشق بورزيم ، از شناخت واقعى قدرت نابينا خواهيم گشت

چهار - بطور كلى اگر حيات تكامل پذير براى يك فرد يا يك جامعه جدى مطرح شود ، با دنيا بدنيا خواهد نگريست ، نه در دنيا

التذكير بضروب النعم

التحذير من هول الصراط

بر حذر داشتن از دنيا

فضيلت متذكر ساختن انسانها

تذكر به انواع نعمتها

برحذر داشتن از هول و خطر صراط

سفارش به تقوى

در توصيف خلقت انسان

تفسير عمومى خطبهء هشتاد و سوم

انسان آن چنانكه هست آيا انسان آن چنانكه هست از ديدگاه اسلام قابل شناسائى است

نوع دوم از انگيزههاى اعتقاد به مجهول مطلق ماندن انسان در قلمرو « آن چنانكه هست »

نوع سوم

نوع چهارم

نتيجه مثبت روش تجزيه اى

دو نتيجهء منفى روش تجزيه اى

نتيجه منفى يكم در روش تجزيه اى

نتيجهء منفى دوم در روش تجزيه اى

قطعه قطعههاى بريان شده انسان در كتابها كه اغلب محققان و دانشگاهيان امروزى در سفرهء علوم انسانى مشغول خوردن آن مى باشند

عامل تخريبى « جز اين نيست » ها در شناخت قطعه قطعههاى انسان

نظريهء دوم

نظريهء سوم

نظريه چهارم

آيا طبيعت انسان از ديدگاه اسلام قابل شناخت و تعريف است

سه آيه در قرآن مجيد مؤيد اين دليل ششم است

آيا كلماتى مانند خلق ، جعل ، فطر ، سوى ، صبغه و امثال آنها بيان ماهيت انسان در قرآن است

استثناء دليل روشن براى اثبات اين حقيقت است كه مختصات وارده در قرآن در بارهء انسان همه ذات و طبيعت او نيست

آيا شما آن كسيد كه خوشبخت نام دارد

1 - وابستگى وجود انسان به واقعياتى بيرون از خود

2 - ضعف ناشى از جهل اضطرارى

ضعفهاى اختيارى مستند به خود انسان

آيا اين جهان جايگاه جنگ است و در اين كارزار همواره ضعفا از بين مى روند و انسان نيز از اين قاعده مستثنى نيست

مفهوم ضعيف و قوى در نوع انسانها و نبودن ميانگين ميان آن دو

2 - فطرت اوليهء انسان پاك و داراى استعداد كمال است

3 - حيات انسان يك پديدهء بسيار با عظمت

4 - حيات فعليت و دوام خود را مى خواهد و احترام ذاتى حيات

نگاهى به « حقوق حيوانات در اسلام »

5 - براى دريافت هدف حيات ، بايد از طبيعت جبرى و ناآگاه حيات بالاتر رفت

تفسيرى مختصر در بارهء خلقت بر « حق »

بعد روحى حيات

7 - بدون بفعليت رسيدن بعد روحى حيات ، خود حيات انسانى شناخته نخواهد شد

8 - بدون بفعليت رسيدن بعد روحى حيات ، زندگى فريبنده و با آرايش و بازيهاى بى اصل سپرى مى گردد

9 - مادامى كه بعد روحى حيات انسانى به فعليت نرسيده است ، توقع احترام ذات انسانها در زندگى خواب و خيالى بيش نيست فقط با بفعليت رسيدن بعد روحى حيات است كه ارزش يك انسان مساوى ارزش همهء انسانها است

10 - فقط با بفعليت رسيدن بعد روحى حيات انسانى است كه شخصيت ، من ، روان ، روح مى تواند مطرح شود

حكماء و دانشمندان اسلامى در صدد تعريف نفس و روان بر آمده اند

مطلب دوم

عامل دوم

عامل سوم

عامل چهارم

عامل پنجم

اين حقيقت عالى حيات كه روح يا روان ناميده مى شود ، استعداد رشد و كمال دارد و قطعا بايد طرق صعود تكاملى آن را دريافت نموده و بكار بست

يك - خود طبيعى انسان نمى تواند رهبرى روح را بعهده بگيرد

دو - از بزرگترين نعمتهاى خداوندى در بارهء يك انسان ، كمك خداوندى براى شناخت و تصعيد تكاملى روح او است

سه - اولين و اساسىترين عدالت انسان در بارهء خويشتن است كه بدون مهار كردن تمايلات امكان پذير نيست

چهار - نبايد براى اشباع هوى و هوسهاى ديگران ، روح خود را فاسد ساخت

پنج - از خود براى خود برخوردار شويد

هشت - ضرورت محاسبه و موازنهء خويشتن

نه - در مسير تصعيد حيات كمالى ، با دل دادن به پستىها ، عظمت و ارزش من خويشتن را تباه نكنيد

ده - يكى از بزرگترين و درخشانترين جلوههاى تصعيد حيات كمالى ميزان قرار دادن خويشتن در ارتباط با ديگر انسانها است

يازده - از نيرومندترين عوامل تصعيد حيات كمالى ، همت عالى است

نتيجهء يكم - شكيبائى و بردبارى

نتيجهء دوم - آشكار شدن راز روح

نتيجهء سوم - سازندگى اجتماع

دوازده - حريت معلول اعتلاى همت و اختيار جلوهء عالى آن در مسير تصعيد كمالى حيات

سيزده - از نتايج بسيار ثمر بخش علو همت و حريت افزايش ظرفيت دل براى خير و كمال است

2 - خصومت و عداوت

3 - كينه توزى

پانزده - از آن هنگام كه توقع پاداش براى انجام تكليف و كارهاى شايسته از دل زدوده شود ، حركت در مسير تصعيد حيات كمالى شروع شده است

شانزده - نخست احساس درد نقص در حيات طبيعى محض ، سپس حركت در مسير تصعيد حيات كمالى

هفده - اصل مكافات بر مبناى نيتها در تصعيد حيات كمالى

هيجده - اعتقاد به علم خداوندى به همهء كردارها و گفتارها و آنچه كه در درون انسان مى گذرد ، عامل اساسى تصعيد حيات كمالى

نوزده - تصعيد حيات كمالى بدون بكار انداختن عقل امكان پذير نيست و بدون تهذيب روحى ، عقل هيچ كار انسانى انجام نخواهد داد

بيست - من انسانى در مسير تصعيد حيات كمالى احتياج به انبساط و شكوفائى طبيعى دارد

مادامى كه « من » از ارتباط با طبيعت بريده نشده است ، انبساط و انقباض ( نشاط و سستى ) براى « من » يك امر طبيعى است

بيست و يك - پيش نگرى و حركت به پيش

مطلب يكم - هيچ يك از حوادث و واقعياتى كه در جويبار زمان بگذشته مى خزند از علم خداوندى غائب نمى باشد

مطلب دوم - گذشته فقط بعنوان اين كه گذشته است ، نمى تواند ملاك مبانى حيات كنونى و آيندهء انسان بوده باشد

مطلب سوم - تقليد از گذشتگان و تبعيت از عقائد و رسوم و فرهنگ آنان عقل و انديشه را از كار مى اندازد

مطلب چهارم - حسابگرى در حال حاضر براى آينده اى كه در پيش است

بيست و دو - خير خواه ترين مردم در بارهء خويشتن مطيعترين آنها به پروردگارش ميباشد

آيا مى توان گفت عالم ماده و طبيعت از ناچيزترين پديدهء آن گرفته تا كل مجموعى آن ، داراى قانون است و همچنين پديدهء حيات كه در همهء جانداران وجود دارد ، تابع قانون است ، ولى من يا روح قانونى ندارد و همهء موجوديت آن در دو قلمرو « آن چنانكه هست » و « آن چنانكه بايد » پيرو خواستههاى بىشرط و قانون خود انسان است

يكم - رابطهء انسان با خويشتن

يكم - آگاهى والا باين كه انسان جزئى از هستى هدفدار است

نتائج عمل به قانون آگاهى والا در رابطهء انسان با خويشتن

دوم - پذيرش لزوم مالكيت بر خويشتن براى بدست آوردن توانائى رشد من يا روح

سوم - فريب ندادن خويشتن در ارتباط با حق و باطل و صميميت با خويشتن در برابر آن دو

چهارم - بهره بردارى هر چه بيشتر از استعدادهاى مثبت و سازندهء خويشتن

پنجم - محبت بر انسانها كه از خود ذات بجوشد

دوم - رابطهء انسان با محيط و اجتماع

سوم - رابطهء انسان با جهان هستى

چهارم - رابطهء انسان با خدا

فهرست مطالب

فهرست آيات

فهرست روايات

فهرست اسامى

فهرست مآخذ

ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٦ - عقل و وجدان و ارسال پيامبران و انزال كتابهاى آسمانى براى كسى جائى براى عذر نگذاشته است

تفسير عمومى سخن هشتاد و دوم
تفسير عمومى سخن هشتاد و دوم ٢ - ما اصف من دار أوّلها عناء و آخرها فناء ( چه توصيفى كنم در بارهء دنيائى كه آغازش مشقت است و پايانش فناء ) .
اينست حد نهائى توصيف در بارهء دنيا
اينست حد نهائى توصيف در بارهء دنيا مسلم است كه مقصود امير المؤمنين ( ع ) از دنيا خود جهان طبيعت با آن همه قوانين و شگفتىها و عظمتهايش كه نمايشگر قدرت و مشيت و حكمت بالغهء خداوندى است ، نمى باشد . و همچنين خود انسان « آن چنانكه هست » نيست كه بعنوان واقعيتى پيوسته با جهان طبيعت در جريان است . بلكه مقصود امير المؤمنين ارتباط حيات طبيعى محض انسانى است با رويهء محسوسى از عالم طبيعت . اين تفسير در بارهء دنيا هم از آيات قرآنى استفاده مى شود و هم از جملاتى در سخنان امير المؤمنين ( ع ) كه در نهج البلاغه جمع آورى شده است .
در يكى از سخنان آن حضرت در نهج البلاغه خطاب به كسى كه دنيا را سرزنش ميكرد ، همين تفسير را در نهايت بلاغت و عظمت مشاهده خواهيم كرد . در مقدمهء شرح توصيف دنيا مطابق مقصود امير المؤمنين ( ع ) چند بيت زير را مورد دقت قرار مى دهيم : .