ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٣٣ - پنج - از خود براى خود برخوردار شويد

اندازه و ارزش خود نادان است ، به اندازه و ارزش ديگران نادانتر است ) .
٥ - امير المؤمنين ( ع ) :
نظر النّفس للنّفس ، العناية بصلاح النّفس [١] ( نظر و شناسائى نفس در بارهء خويشتن ، اهميت دادن به صلاح نفس است ) .
٦ - نال الفوز الأكبر من ظفر بمعرفة النّفس [٢] ( به رستگارى بزرگترى نائل شد كسى كه به معرفت نفس پيروز گشت ) .
٧ - امير المؤمنين ( ع ) :
غاية المعرفة أن يعرف المرء نفسه [٣] ( نهايت معرفت اينست كه انسان خويشتن را بشناسد ) .
٨ - من عرف نفسه فقد انتهى ألى غاية كلّ علم و معرفة [٤] ( هر كس كه خويشتن را شناخت ، به نهايت هر علم و معرفتى نائل شده است .
اين دو روايت تقريبا يك مضمون را بيان مى كنند كه فوق العاده با اهميت است . براى دريافت اهميت مضمون دو روايت ، توجه بيك مسئلهء مهم ضرورى است . اين مسئله چنين است كه بعضى از حكماى اسلامى مى گويند : « آغاز علم از خدا و پايان علم رو به خدا است » و برخى از متفكران مغرب زمين گفته‌اند : « اسناد آغاز علم بخدا مجاز است . ولى اين كه پايان علم خدا است ، حقيقت است » بنا بر اين ، در اين كه پايان علم رو به خدا است ، مورد اعتقاد حكماء و جهان بينان فراوانى است . البته اين مطلب را متكفران شرقى اسلامى و مغرب زمينىها بيك شكل و بيان نگفته‌اند ، بلكه با عبارات و اشكال مختلفى آنرا ابراز نموده‌اند .
بهر حال ، اگر ما آغاز علم را از آن مرحلهء معرفت بدانيم كه هر معلومى در جهان هستى وابسته به كل هستى وابسته به هستى آفرين است ، نسبت آغاز علم به خدا نيز كاملا صحيح خواهد بود . در مضمون دو روايت فوق پايان و انتهاى

[١] . غرر الحكم ص ٣٢٢ .
[٢] . غرر الحكم ص ٣٢٢ .
[٣] . غرر الحكم ص ٢٢٢ .
[٤] . غرر الحكم ص ٢٩٣ .