ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٦٧ - نتيجه مثبت روش تجزيه اى

نتيجه مثبت روش تجزيه اى نتيجهء يكم - دقت و تأمل در بعد مورد بحث و تحقيق به حدى كه قابل مقايسه با نگرشهاى سطحى در بعد مفروض در روشهاى تركيبى و مجموعه نگرى نمى باشد . به عنوان مثال مباحث مربوط به ( صيانت ذات ) و ( خود خواستن طبيعى ) را در نظر مى گيريم : جاى ترديد نيست كه مسائل و مباحث مربوط به اين غريزه در دوران ما به قدرى از ديدگاههاى مختلف گسترده و عميق مطرح شده است كه با گذشته قابل قياس نيست . در نتيجه ، افزايش معلومات در اين موضوع به اندازه اى است كه از ديدگاههاى بيولوژيك گرفته تا قلمرو عاليترين و پيچيده ترين پديده‌هاى زندگى اجتماعى ، موضوع مزبور مطرح مى شود . گسترش و تنوع مباحث مربوطه به حدى است كه مى توان گفت : بايد آنرا به صورت يك علم مدون در آورد ، نه اين كه در روانشناسى و روانكاوى و روانپزشكى فصلى براى مبحث « من » ، « صيانت ذات » ، « خود خواستن » باز كرده و بهمان فصل قناعت ورزيده شود .
نتيجهء دوم - مقدار فراوانى از ادعاهاى بىدليل كه به شكل فرض و تئورى يا در قالبهاى فلسفى تجريدى محض ، در بارهء « من » مطرح مى گشت ، با دليل و استشهادات تجربى وارد منطقهء معلومات قلمرو علوم انسانى گشته است .
اگر چه در بارهء شناخت حقيقت « من » آن چنانكه در شناخت ديگر واقعيات توقع مى رود ، پيشرفت قابل ملاحظه اى ديده نمى شود . يعنى همان گونه كه از قرنها پيش گفته شده است :
< شعر > حيران شده‌ام كه ميل جان با من چيست و اندر گل تيره اين دل روشن چيست عمرى است هزار بار من گويم و من من گويم و ليك مى ندانم من چيست < / شعر >