ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٥٢ - يازده - از نيرومندترين عوامل تصعيد حيات كمالى ، همت عالى است

يكديگر - آنچه كه از دريافتهاى عقلانى و احكام وجدانى بر مى آيد همان است كه امير المؤمنين عليه السلام فرمود : « فرزندم ، خويشتن را ما بين خود و ديگران ميزان قرار بده » يازده - از نيرومندترين عوامل تصعيد حيات كمالى ، همت عالى است امير المؤمنين عليه السلام مى فرمايد :
قدر الرّجل على قدر همّته [١] ( اندازه و ارزش انسان وابسته به اندازه و ارزش همت اوست ) .
كلمهء همت از كلماتى است كه داراى مفهومى پر محتوى است . مفهوم اين كلمه قدرت ارادهء محض نيست ، چنانكه اين مفهوم غير از آمال و آرزوهاى دور و دراز است كه يا امكان ناپذيرند و يا غير قابل انطباق بر موقعيت خاصى كه انسان آرزومند دارد . مى توان گفت : انسانى داراى همت عالى است كه از حقايق زير برخوردار بوده باشد : ١ - هدفگيرى عالى و عدم قناعت به وضع موجودى كه محيط و اجتماع بطور جبر براى انسان تحميل مى نمايد . اين هدفگيرى بدون شناخت قدرت و ديگر عناصر سازنده در شخصيت كه بالاتر از وضع محيط بر انسان است ، امكان پذير نيست ، زيرا بديهى است كسى كه نتواند سر از ديوارهاى زندان عوامل محيط برتر بالاتر ببرد تا فضاى باز و مطلوب را ببيند ، هرگز خود را در زندان احساس نمى كند ، چه رسد به اين كه در صدد شكستن ديوار زندان بر آيد و موفق به حركت در فضاى باز و مطلوب گردد .
٢ - برتر رفتن از امواج خواسته‌هاى زودگذر و ارزيابى لذايذ طبيعى مشغول كننده كه حيات آدمى را در خود خلاصه مى كنند و از تفكر در ما فوق

[١] . ج ٣ - شمارهء ٤٧ ص ٤٤٧ .