ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٢ - حد اقل تحمل و مقاومت در مقابل حرام و بياد داشتن شكر در موقع برخوردارى از نعمتها

عنصر سوم - پرهيزكارى شديد از محرمات در موقع روياروئى با آنها .
اگر چه ظاهر اين جمله ، پرهيزكارى از ارتكاب گناهانى است كه صد در صد ممنوع جدى مى باشند ، ولى با نظر به علت پرهيز از اين گناهان كه صيانت روح از زشتى و پليدىها است ، شامل لزوم پرهيز از كمترين مكروهات نيز ميباشد . يعنى براى وصول به زهد واقعى ، پرهيز از ناچيزترين مكروهات نيز لازم است . اجتماع اين سه عنصر در انسان ، بدون ترديد او را تا مقام انسان كامل كه انسان عارف نيز ناميده مى شود ، بالا مى برد . اين سه عنصر چيزى را از واقعيات دو قلمرو موجوديت انسان و قانون هستى حذف نمى كند ، بلكه آنها را در منطق « حيات معقول » بكار مى اندازد .
٥ ، ٦ - فأن عزب ذلك عنكم فلا يغلب الحرام صبركم و لا تنسوا عند النّعم شكركم ( و اگر اين مقام والاى زهد از شما دور باشد [ حد اقل ] حرام برشكيبائى شما پيروز نگردد ، و سپاسگزارىتان را در هنگام برخوردارى از نعمتها فراموش ننمائيد ) .
حد اقل تحمل و مقاومت در مقابل حرام و بياد داشتن شكر در موقع برخوردارى از نعمتها نظير اين مطلب را امير المؤمنين عليه السلام در نامه اى كه به عثمان بن حنيف نوشته‌اند ، بياد داريم كه در آن نامه فرموده است : « آگاه باشيد ، شما از ورود در آن مسير بسيار سخت كه من در زندگى انتخاب كرده‌ام ، عاجز و ناتوانيد ، ولى هر اندازه كه بتوانيد خود را به مسير من نزديكتر كنيد » . در اين مورد هم مى فرمايد : اگر احساس كرديد كه نمى توانيد هر سه عنصر زهد و پارسائى را در زندگى خود مراعات كنيد . [ اگر چه بوجود آمدن چنين احساسى از مقدمات صحيح