ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٤٤ - هشت - ضرورت محاسبه و موازنهء خويشتن

من يا شخصيت ، يا روح است ، براى تصعيد كمالى حيات خود بوسيلهء آن حقيقت حتما بايد محاسبه اى داشته باشد . امير المؤمنين عليه السلام مى فرمايد :
عباد اللَّه زنوا أنفسكم من قبل أن توزنوا و حاسبوها من قبل أن تحاسبوا [١] ( اى بندگان خدا ، بموازنهء خويشتن بپردازيد ، پيش از آنكه به موازنهء شما پرداخته شود . و در بارهء خويشتن محاسبه نمائيد پيش از آنكه در بارهء شما محاسبه شود ) .
و مى فرمايد :
فحاسب نفسك لنفسك ، فأنّ غيرها من الأنفس لها حسيب غيرك [٢] ( خويشتن را به نفع خويشتن [ يا براى خويشتن ] محاسبه كن ، زيرا براى غير نفس تو حسابگرى غير از تو وجود دارد ) .
أعلموا عباد اللَّه أنّ عليكم رصدا من أنفسكم و عيونا من جوارحكم و حفّاظ صدق يحفظون أعمالكم و عدد أنفاسكم [٣] ( بدانيد اى بندگان خدا ، براى شما از درون خويشتنتان كمين گرفته شده [ بر همهء شئون حيات شما نظاره مى كند ] و از اعضاى خودتان چشمانى است كه شما را مى بيند و نگهبانان صادقى است كه كردارها و عدد نفسهاى شما را ثبت مى كنند ) .
در منابع اسلامى ضرورت محاسبهء خويشتن بطور فراوان گوشزد شده است . اين گوشزدهاى متعدد و متنوع قاطعترين دليل بر اهميت اساسى محاسبه است . آرى ، كيست در اين دنيا كه از آگاهى باين كه - < شعر > قطره اى كز جويبارى مى رود از پى انجام كارى مى رود اين جهان كوه است و فعل ماندا سوى ما آيد نداها را صدا < / شعر >

[١] . خطبه ٩٠ ص ١٢٣ از سطر ١٤ .
[٢] . خطبهء ٢٢٢ ص ٢٤٣ سطر ١٦ .
[٣] . خطبهء ١٥٧ ص ٢٢٢ از سطر ٨ .