ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٩ - ٣ - در حلالش حساب ٤ - در حرامش عقاب

انسان در زندگى دنيوى خواه تصرف در اموال باشد و خواه اعمال غير مالى همه و همه ، در روز قيامت به او نشان داده خواهد شد : ١ - ( وَكُلَّ إِنسانٍ أَلْزَمْناه طائِرَه فِي عُنُقِه وَنُخْرِجُ لَه يَوْمَ الْقِيامَةِ كِتاباً يَلْقاه مَنْشُوراً . اقْرَأْ كِتابَكَ كَفى بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيباً ) [١] ( و نامهء اعمال هر انسانى را در گردنش قرار مى دهيم و روز قيامت براى او كتابى باز بيرون مى آوريم [ و به او گفته مى شود ] كتاب خود را بخوان و امروز محاسبهء تو در بارهء خودت كافى است ) .
٢ ( إِنَّ إِلَيْنا إِيابَهُمْ . ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنا حِسابَهُمْ ) [٢] ( البته برگشت آنان بسوى ما است . و قطعا بر ما است كه در بارهء آنان محاسبه نمائيم ) .
٣ ( وَنَضَعُ الْمَوازِينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيامَةِ فَلا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئاً وَإِنْ كانَ مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ أَتَيْنا بِها وَكَفى بِنا حاسِبِينَ ) [٣] ( و ما براى روز قيامت موازين عدالت را بر مى نهيم ، براى هيچ كسى در بارهء هيچ چيزى ستم نخواهد شد [ يا بهيچ كسى بهيچ وجه ظلم نخواهد شد ] و اگر كردار انسان بمقدار وزن دانه اى از خردل بوده باشد ، آنرا خواهيم آورد و حسابگرى ما كافى است ) .
معناى محاسبه از طرف خدا ، يا از طرف خود انسان ، فقط بمعناى نشان دادن آنچه كه از انسان در اين زندگانى دنيوى صادر شده است ، نمى باشد ، بلكه مقصود محاسبه بر مبناى مسئوليت است و لذا بايد گفت : هر چه كه انسان در اين دنيا براى زندگى مطابق فرمان الهى از خدا گرفته است ، مسئول بوده و روز قيامت در بارهء آن محاسبه خواهد گشت . از مرحوم علامهء مجلسى هم چنين نقل شده است : « آنچه كه از آيات و اخبار معلوم مى شود ، اينست كه حساب و سؤال حق

[١] - الاسراء آيه ١٣ .
[٢] - الغاشية آيه ٢٥ .
[٣] - الانبياء آيه ٤٧ .