ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٧٠ - سيزده - از نتايج بسيار ثمر بخش علو همت و حريت افزايش ظرفيت دل براى خير و كمال است

سرمايه‌ها و ديگر وسائل اعتلاى او مانند تعقل و تجسيم و اكتشاف و ارادهء معجزه آساى او نيز در مسير منطقى خود بكار مى افتد . عظمت ظرفيت دل علامات آشكارى دارد كه حتى مردم معمولى هم مى توانند آنها را درك كنند . اين علامات معلولهاى خود ظرفيت بزرگ دل است كه قابل مشاهده مى باشند ، نهايت امر مردم معمولى با شناخت و درك اين معلولها نمى توانند حقيقت بزرگى ظرفيت دل را درك كنند ، اينان با ديدن آن آثار و معلولات فقط باين كلمه قناعت ميكنند كه : « انسان بزرگى » است . اما بزرگى اين انسان در چيست و چه معنى دارد براى آنان كه خود از ظرفيت شخصيت در خويشتن اطلاعى ندارند ، قابل فهم نمى باشد . امير المؤمنين عليه السلام مى فرمايد :
خير القلوب أوعاها [١] ( بهترين دلها با ظرفيتترين آنها است ) .
قال كميل بن زياد : أخذ بيدى أمير المؤمنين علىّ بن أبي طالب عليه السلام فأخرجنى إلى الجبّانّ فلمّا أصحر تنفّس الصّعداء ، ثمّ قال : يا كميل بن زياد ، أنّ هذه القلوب أوعية فخيرها أوعاها [٢] ( كميل بن زياد مى گويد : امير المؤمنين ( ع ) از دست من گرفت و بخارج شهر رو به گورستانى رفتيم ، وقتى كه به بيابان رسيديم ، امير المؤمنين ( ع ) نفس بلندى ( آهى ممتد ) كشيد و سپس فرمود : اى كميل بن زياد ، اين دلها ظرفهائى است ، بهترين آنها با ظرفيتترين ( بزرگترين و متحملترين ) آنها است ) .
و مى توان گفت : ظرفيت بزرگ دل همان شرح صدر است كه در آيات قرآنى بعنوان عنايت و لطف الهى براى بندگان مطرح شده است . مسئلهء مهمى كه در مبحث ما بايد مورد توجه قرار بگيرد ، اينست كه معناى ظرفيت دل آن نيست كه خداوند يك ظرفى در درون انسانها آفريده است كه اگر آنان

[١] . حكم منثوره ص ١٥ .
[٢] . ج ٣ - كلمات قصار شماره ١٤٧ ص ٤٩٥ .