با کاروان حسینی - ت بینش - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٨ - فضيلت كربلا و قداست تربت آن

علامه كاشف الغطا گويد: «... حمزه در احد دفن شد و او را سيدالشهدا مى‌گفتند و بر خاك قبرش سجده مى‌كردند ... هنگامى كه حسين (ع) به شهادت رسيد، او سيدالشهدا گرديد، و بر تربت وى سجده مى‌كنند.» [١]

سيره شيعيان اهل بيت (ع)، به ويژه تا زمان امام صادق (ع) استمرار يافت؛ و آنان چيزى موسوم به حمزه را با خود حمل مى‌كردند و آن مقدارى از خاك بود كه درون كيسه‌اى براى سجده آماده كرده بودند. پس از آن، خاك تربت حسين (ع) براى سهولت كار نمازگزاران به صورت مهر درآمد. از آنجا كه ساييدن گونه و پيشانى بر زمين واجب است، چرا نبايد بر پاك و پاكيزه‌ترين و مقدس‌ترين خاك‌هاى زمين يعنى تربت حسين (ع) كه روايات فراوانى در فضيلت آن نقل شده سجده كرد؟ [٢]

بنياد اين كار را امامان معصوم (ع) نهاده‌اند. نخستين كسى كه بر تربت حسين (ع) نماز خواند و آن را مسجد قرار داد امام زين‌العابدين (ع) بود. آن حضرت پس از خاك‌سپارى جنازه پدرش مشتى از خاك را كه پيكر شريف بر آن نهاده بود، برگرفت و از آن مهرى و تسبيحى ساخت و هنگامى كه بر يزيد ملعون وارد شد و پس از بازگشتن از شام، به اين خاك تبرك مى‌جست و بر آن سجده مى‌كرد؛ و برخى بيمارى‌هاى خانواده‌اش را با آن درمان مى‌نمود. از آن پس اين كار ميان علويان و شيعيان رواج يافت. [٣]

پس از امام زين العابدين (ع)، فرزندش امام محمد باقر (ع) و پس از او امام صادق (ع) و ديگر ائمه (ع) در اين كار از آن حضرت پيروى كردند.

شايد راز سجده بر تربت حسين (ع) اين باشد كه اين كار پيوسته مصايب و فجايع بزرگى را كه بر آن حضرت وارد شد، در ذهن نمازگزار زنده نگه مى‌دارد؛ حسين كه با قيام و شهادتش اسلام و نماز احيا گرديد: «اشْهَدُ انَّكَ قَدْ اقَمْتَ الصَّلَوةَ» (گواهى مى‌دهم كه تو نماز را به پا داشته‌اى). اگر قيام حسين نبود، نه نمازى مى‌ماند و نه زكاتى، و امر به معروف و نهى از

[١] الارض و التربة الحسينيه، ص ٤٩.

[٢] همان، ص ٥٠- ٥٣.

[٣] همان.