با کاروان حسینی - ت بینش - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٠٥ - شمار سپاه اموى

١٠- سى و پنج هزار. [١]

١١- چهل هزار. [٢]

١٢- پنجاه هزار. [٣]

١٣- صد هزار. [٤]

براى تحقيق پيرامون تعداد لشكريان ابن زياد، بايد به اين نكته توجه نمود كه كوفه شهرى بود كه بنيادش بر مقاصد نظامى نهاده شد و مى‌توانست عده و عُدّه فراوانى را بسيج كند. در روايات و متون تاريخى، دلايل بسيارى در اين باره به چشم مى‌خورد. براى مثال نقل شده است كه سليمان بن صرد خزاعى در حالى كه كار صلح را بر امام حسن (ع) زشت مى‌شمرد- خطاب به وى گفت: «من بسيار در شگفتم از اينكه با داشتن صد هزار جنگجوى عراقى، چگونه صلح با معاويه را پذيرفتى». [٥] در برخى نامه‌هاى مردم كوفه به امام حسين (ع) آمده است: «شما در اينجا صد هزار شمشيرزن دارى، تأخير روامدار». [٦]

بدون شك قدرت بسيج نظامى كوفه به مراتب بيش از اين بود؛ زيرا صدهزار نيرويى كه در نقلهاى ياد شده آمده متعلق به يكى از طرفين جنگ داخلى عليه حكومت است، نه براى رويارويى با يك تهاجم خارجى؛ كه در آن صورت شمار بسيار بيشترى از امت بسيج مى‌شوند.

اگر سخن درباره تجهيزات، و كاشف از تعداد نيروها باشد، در اين صورت ميزان و حجم فراوان سلاح و پشتيبانى موجود در لشكر ابن زياد، دليل بر اين است كه آن سپاه بسيار بزرگ بوده است. شيخ قرشى گويد: لشكر ابن زياد به همه سلاحهاى موجود آن روزگار مسلح و

[١] ر. ك: المناقب، ابن شهر آشوب، ج ٤، ص ٩٨.

[٢] ر. ك: نور العين فى مشهد الحسين (ع)، ص ٢٣.

[٣] ر. ك: حياة الامام الحسين بن على (ع)، ج ٢، ص ١٢٠، به نقل از شرح شافيه ابى فراس، ج ١، ص ٩٣.

[٤] ر. ك: حديقة الشيعه، اردبيلى، ص ٥٠٠.

[٥] ر. ك: حياة الامام الحسين بن على (ع)، ج ٣، ص ١٢١.

[٦] ر. ك: الارشاد، ج ٢، ص ٧١؛ مثيرالاحزان، ص ٢٦.