از اين احتمال كه نام كربلا مركب از دو واژه «كور بابل» يعنى مجموعه روستاهاى بابلى باشد، چنين برمى‌آيد كه كربلا در آن روزگار، مادر شهر چندين روستا بوده است؛ كه از آن جمله نينوا، كوشك بابلى، نواويس، حَير، عين التمر و ديگر روستاهاى متعدد واقع در فاصله ميان صحرا و ساحل فرات مى‌باشند.

شايد كربلا در روزگار بابلى‌ها و آشورى‌ها بناگرديد و تنوخيان ولخمى‌ها- حكمرانان بنى منذر و ساكنان حيره- آن را به ارث بردند كه خود زير سلطه حكومت ايران بودند؛ كه بر بخش‌هاى بسيار گسترده‌اى از آسيا تسلط داشتند. كربلا از جنبه زراعى در آن روزگار آباد و پر رونق بود؛ زيرا زمينى حاصلخيز داشت، به فرات نزديك و هواى آن براى بسيارى كشت‌ها مناسب بود. حبوبات، خرما و ميوه‌هاى مورد نياز منطقه و كاروان‌هايى كه از كربلا مى‌گذشتند در آنجا به عمل مى‌آمد كربلا در دوران كلدانيها شكوفا گرديد. گروهى از مسيحيان و دهقانان در آنجا سكونت داشتند؛ كور بابل خوانده مى‌شد. در زمين آن معبدى برپا شد كه در آن نماز اقامه مى‌گرديد و پيرامونش چند معبد ديگر بود. در روستاهاى پيرامون آن اجسادى در درون ظرف‌هاى سفالى يافت شده است كه تاريخ آنها به پيش از ميلاد مسيح باز مى‌گردد.

اين شهر در روزگار لخمى‌ها- كه حيره پايتختشان بود- شهرت يافت. در آن روزگار «عين التمر» از شهرهايى بود كه انواع خرما از آنجا صادر مى‌شد و كاروان‌هاى عبورى براى استراحت در آن اقامت مى‌كردند. موقعيت تجارى شهر كربلا در آن روزگار مرهون مشرف بودن بر راه‌هاى منتهى به حيره، انبار، شام و حجاز بود.

كربلا از جمله زمين‌هاى عراق بود كه در دوران ابوبكر (در سال دوازدهم) به تصرف مسلمانان در آمد. كسى كه اين سرزمين را فتح كرد، خالد بن عرفطه بود، كه از سوى سعد بن ابى وقاص به عنوان پيشقراول فرستاده شد. او براى مدتى آنجا را مقر و اردوگاه خويش قرار داد و پس از رسيدن به اهداف نظامى، به دليل بدى آب و هواى منطقه، آنجا را ترك گفت و به كوفه رفت.

پس از گسترش شهر كوفه، كربلا پيوسته يكى از روستاهاى فراوان پيرامون آن به شمار مى‌رفت؛ و هيچ كس جز به مناسبتى نادر از آن ياد نمى‌كرد: مانند عبور اميرالمؤمنين (ع)