با کاروان حسینی - ت بینش - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٢ - ٢ - نظريه غير عربى بودن ريشه نام كربلا

بنابراين ممكن است كه اين نوع گياه در اينجا بسيار مى‌روييده بدين سبب به اين نام خوانده شده است. [١]

٢- نظريه غير عربى بودن ريشه نام كربلا

دكتر مصطفى جواد در مقاله‌اى زير عنوان «كربلاء قديما» در «موسوعة عتبات المقدسه» مى‌نويسد: علامه هبة الدين شهرستانى نوشته است كه «كربلا» مأخوذ از واژه كور بابل به معناى مجموعه‌اى از روستاهاى بابلى مى‌باشد؛ [٢] و كشيش لغت شناس، انستاس كرملى، گويد: آنچه از خواندن كتاب‌هاى پژوهشگران به ياد داريم اين است كه كربلاء مركب از دو واژه «كربل» و «إل» به معناى حرم خداوند يا حرم مقدس خداوند است. [٣]

ارجاع واژه‌هايى با ريشه غير عربى به ريشه‌اى عربى عادت ديرينه عالمان زبان عربى است. شمار نامهايى كه غير عربى بودنشان مورد قبول اينان قرار گرفته باشد، بسيار اندك است؛ مگر نام‌هاى جنس كه به غير عربى بودن آن اعتراف كرده، آنها را «معرّبات» ناميده‌اند؛ زيرا شمار كسانى كه به زبان فارسى آشنايند بسيار است و اينان ريشه واژه‌هاى معرّب را به خوبى درك مى‌كنند. آنچه راه برگرداندن اعلام و ديگر واژه‌ها را به زبان عربى هموار مى‌سازد، مشابهت و هموزن بودن آنها با واژه‌هاى عربى است. چنان كه در كربلا، الكربله، و الكربل گذشت، زبانشناسان عرب اين واژه‌ها را عربى دانسته‌اند، اما در يافتن ريشه آنها سرگردان مانده‌اند و اين امر، آنان را به سختى افكنده است! چنان كه در كربلا و ديگر نامهاى غير عربى بدان دچار شده‌اند.

همچنين تلاش ياقوت حموى براى به عربى بازگرداندن نام كربلا تلاشى بى فايده است و تكيه بر آن درست نيست؛ زيرا كار وى از روى حدس و گمان و تمايل فراگير شديدى است كه مى‌خواهد نام همه مكانها را به ريشه عربى بازگرداند، با آن كه كربلا از جزيرة العرب بيرون است و بسيارى از شهرهاى عراق مانند بغداد، صرورا، جوخا، بابل، كوش و بعقوبا

[١] معجم البلدان، ج ٤، ص ٤٤٥ و نيز ر. ك: مراصدالاطلاع، ج ٣، ص ١١٥٤.

[٢] به نقل از كتاب نهضة الحسين (ع)، ص ٦.

[٣] به نقل از كتاب لغة العرب، ج ٥، ص ١٧٨.