امام (ع) در روز طف به شدت با يكديگر اختلاف دارند؛ ميان شمار ياران و شمار شهيدان خلط شده است. زيرا برخى از مورخان براى مثال شمار ياران امام (ع) را از مجموعه سرهاى شريفى كه به وسيله قبايل نزد ابن زياد برده شد استنتاج كرده‌اند.

در اينجا شمارى از اين رقم‌هاى متفاوت را ارائه مى‌دهيم و منبع آنها را در پاورقى ذكر مى‌كنيم: هفتاد تن [١]، ٧٢ تن [٢]، ٨٢ تن [٣]، ٨٧ تن [٤]، صد تن [٥]، ١٤٥ تن [٦]، پانصد سوار و صد پياده [٧] برخى از منابع نيز شمار آنان را ٦٠ [٨] يا [٩] ٦١ تن ذكر كرده‌اند، ولى مشهور اين است كه شمار ياران امام (ع) در روز عاشورا ٧٢ تن بوده است.

ياران هاشمى امام حسين (ع) در كربلا

منابع تاريخى درباره شمار مردان [١٠] بنى هاشم كه در كربلا همراه امام حسين (ع) حضور يافتند، به شدت اختلاف دارند. گويا منشأ اين اختلاف، اختلاف منابع درباره شمار كشته شدگان بنى هاشم در كربلا مى‌باشد. حتى برخى از اين منابع درباره نام شمارى از آنها كه از قتل رهايى يافتند و نيز نام شمارى ديگر اختلاف دارند. [١١] از اين رو تعيين شمار

[١] ر. ك: مختصر تاريخ دول الاسلام، ذهبى، ج ١، ص ٣١؛ تاريخ الخميس، ج ٢، ص ٢٢٧.

[٢] ر. ك: الارشاد، ج ٢، ص ٩٥؛ اخبار الطوال، ص ٢٥٦؛ تاريخ ابن‌الوردى، ج ١، ص ١٦٤؛ و المنتظم، ج ٥، ص ٣٣٨.

[٣] ر. ك: مناقب آل ابى طالب، ج ٤، ص ٩٨؛ نور الابصار، ص ٢٥٩؛ و مرآت الجنان، ج ١، ص ١٣٣.

[٤] ر. ك: تاريخ مختصر الدول، ابن البحرى، ص ١١٠.

[٥] ر. ك: حياة الامام الحسين بن على (ع)، ج ٣، ص ١٢٦، به نقل از التهذيب (نسخه خطى)، ج ١، ص ١٥٦ ..

[٦] ر. ك: تذكرة الخواص، ص ١٤٥؛ مثير الاحزان، ص ٥٤؛ و اللهوف، ص ٤٣.

[٧] ر. ك: مروج الذهب، ج ٣، ص ٧٠.

[٨] ر. ك: حيوة الحيوان، دميرى، ج ١، ص ٧٣.

[٩] ر. ك: اثبات الوصيه، ص ١٤١.

[١٠] شايان ذكر است كه شمارى از هاشميان حاضر در كربلا همراه امام (ع) دوران طفوليت را مى‌گذراندند، مانند امام باقر (ع) و عبداللَّه بن حسين (شيرخوار) و ديگران، ما نيز آنان را در زمره مردان به شمار نمى‌آوريم.

[١١] فضيل بن زبير كوفى اسدى (از اصحاب امام باقر و امام صادق (ع)) در كتاب «تسمية من قتل مع‌الحسين (ع)» نقل كرده است، كسانى كه نجات يافتند، سه تن بودند: امام زين العابدين (ع)، حسن مثنّى و محمد بن عمرو بن الحسن؛ و اينان نوجوان بودند. (ر. ك: كتاب تسمية من قتل مع الحسين (ع)، چاپ شده در مجله تراثنا، شماره ٢، سال اول، پاييز ١٤٠٦، مؤسسه آل البيت، قم). «ابن سعد در كتاب طبقات نوشته است كه از اهل بيت حسين بن على (ع) كه با او همراه بودند، تنها پنج تن باقى ماندند: على بن حسين الاصغر- وى پدر فرزندان حسين (ع) تا به امروز است- كه بيمار و همراه زنان بود، حسن بن حسن بن على، وى نيز فرزندانى دارد-. عمروبن حسن بن على (ع)- كه فرزندى ندارد- قاسم بن عبداللَّه جعفر و محمد بن عقيل الاصغر ...» (ر. ك: زندگينامه امام حسين (ع) و مقتل آن حضرت، بخش چاپ نشده الطبقات الكبير ابن سعد، تحقيق سيد عبدالعزيز طباطبايى، مؤسسه آل البيت، ص ٧٧- ٧٨؛ نيز ر. ك: سير اعلام النبلا، ذهبى، ج ٣، ص ٣٠٣، به نقل از طبقات ابن سعد مؤسسه الرساله). شيخ باقر شريف قرشى نيز اين مطلب را نقل كرده ولى به جاى «عمرو بن الحسن»، «عمر بن الحسن» ذكر كرده است. وى فرد ششمى را نيز به آنها افزوده است و آن «زيد بن الحسن است». وى اين مطلب را به مقاتل الطالبيين، ص ١١٩ نسبت داده است. (ر. ك: حياة الامام الحسين بن على (ع)، ج ٣، ص ٣١٣- ٣١٤).