تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٥٤ - زمينه كلى سوره
بنا باشد كه براى رسيدن به اين هدف گراميترين مردم و نزديكترين آنان را به خود، و بلكه همه آنان را فدا كند.
در ضمن گفتگو سخن به بحث درباره تسويف و كار امروز به فردا افكندن به ميان مىآيد و به تصحيح طرز نگريستن آدمى به زمان از طريق فهم آن زمان ابدى كه بشر ناگزير است در آن زندگى كند مىپردازد.
با گذشتن از اين مرحله، قرآن به صفت ترس در هنگام برخورد انسان با يك حادثه اشاره مىكند كه آدمى را در هنگام شرّ به اندوه و ترس مىرساند و در هنگام خير او را از آن باز مىدارد، و بدين گونه وى را صاحب شخصيتى متغير بر حسب محيط و اوضاع و احوال درمىآورد، و بر آن تأكيد مىكند كه در نماز گزاران چنين حالتى وجود ندارد، بدان سبب كه آنان به افق جاودانگى بالا رفتهاند و تنها در لحظهاى كه در حال عبور است زندگى نمىكنند، و تنها از عوامل آن متأثر نمىشوند.
/ ٣٣٥ سپس آيات به بحث در حالت تمنّى و آرزومندى كه انسان در آن زندگى مىكند، و طمع آن دارد كه بدون ايمان و تلاش به بهشت درآيد، مىپردازد، و هرگز چنين چيزى ميسّر نمىشود ... و رهايى از عذاب با آرزو كردن و دوست داشتن امكان ندارد، بلكه نتيجهاى از عمل صالح و سعى و كوشش است، و اين كه نماز كشتى نجات مؤمنان و كليد شخصيت الاهى ايشان است كه با انفاق و صدقه و ترس از عذاب و مراعات امانت و پيمان و حفظ فرجها و برخاستن به شهادت و حفظ كردن و نگاهبانى از نمازها آشكار مىشود، و اين در واقع برنامهاى الهام گرفته از نماز براى ساختن شخصيت ربّانى انسان است.
در پايان (آيات ٣٦- ٤٤) وحى كشتى رؤياها و آرزومنديهايى را نابود مىكند كه تبهكاران و كافران هلاك شونده بر آن سوارند و جز در دريايى عميق از عذاب و خشم خدا و زيان دنيا و آخرت براى ايشان لنگر نمىاندازد ... بدان سبب كه آرزوها صاحبان خود را وارد گريزگاه بحث كردن در باطل و بازى مىكند و ناگهان خود را مواجه با روز موعود مىبينند، در صورتى كه هيچ آمادگى براى