تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٥٠ - زمينه كلى سوره
پيش مىآيد، چنين است: علت آميخته شدن سياق و بحث در ميان احكام شرعى و اوامر مؤكد درباره تقوا چيست؟ و جواب آن چنين است
١- تقوا و پرهيزگارى بزرگترين ضامن و پايندان براى روان شدن احكام شرعى و حدود الاهى و عبرت گرفتن از موعظهها و عمل كردن به ارزشهاى كتاب است كه طبيعة در دو صورت مشاهده مىشود
نخست: در قضاياى فردى است كه پيوند آن با نظام سياسى امت به اندازه پيوستگى آن با نظام اجتماعى و مقرّرات فردى براى انسان نيست.
دوم: موجود نبودن نظام اسلامى تكامل يافته (جامعه اسلامى و حكومت الاهى) كه با وجود چنين نظامى براى فرد تجاوز از حدود خدا دشوارى پيدا مىكند، بدان سبب كه/ ٤٧ كسى را مىيابد كه از او جلوگيرى به عمل مىآورد و در مقابلش ايستادگى نشان مىدهد، و اين امر اساسا در مسائل اجتماعى مشاهده مىشود، و از همين روست كه شخص، از ترس مردمان و قانون، خود را ملزم به اجراى احكام مىبيند، و اگر روح تقوا رشد پيدا كرده باشد، ترسى كه از پروردگار خويش دارد، از هر چيز بزرگتر است، و همين ترس است كه او را، در هر مكان و زمان، به پيروى از راه حق دعوت مىكند، و حتى اگر هيچ نظام سياسى هم وجود نداشته باشد، و بلكه اگر خود تنها باشد و هيچ كس او را نبيند، باز چنين است.
٢- حقيقت تقوا در قلب تنها در آن هنگام رشد مىكند كه با سلوك و رفتار انسان ارتباط داشته باشد، چه يك مفهوم ذهنى يا موضوعى براى شناخت و معرفت نيست، بلكه شيوهاى از زندگى و رنگى از رفتار و برنامهاى براى تكامل و نگرشى از پيشامدهاى متحرك در پيرامون انسان است، و به همين سبب وحى الاهى از آن به ميانجيگرى جريانها و گوناگونيهاى زندگى و امواج فشارهاى مختلف آن سخن مىگويد تا چنان شود كه به تقوا همچون قضيهاى مجرد و دور از كنش و واكنش داشتن در قضاياى روزانه زندگى نگاه كنيم.
از اين راه است كه پرهيزگارى با همه تعاليم و آموزشهاى دينى پيوستگى پيدا مىكند، پس در آن هنگام كه خداى متعال به تقوا در ضمن بحث از قانون طلاق