تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٧١
[١١- ١٢] پروردگار ما نظر تقديس مطلق نسبت به جنيان را با بيان كردن اختلاف موجود ميان آنان، و اين كه در ميان ايشان كسانى وجود دارند كه به سبب تخلف كردن از صلاح و فرو رفتن در فساد گسترده شايسته احترام نيستند، رد مىكند.
«وَ أَنَّا مِنَّا الصَّالِحُونَ وَ مِنَّا دُونَ ذلِكَ- و اين كه در ميان ما صالحانى وجود دارند و كسانى جز ايشان و پايينتر از آنان.» كلمه «دون ذلك» درجات مختلفى را فرا مىگيرد كه از لحاظ تنزل و تعالى بعضى از آنها در پى بعضى ديگر قرار مىگيرد، تا به آخرين درك از انحراف و گمراهى برسد، و بعضى از آنها بر بالاى بعضى ديگر قرار مىگيرد تا به درجه صلاح برسد. و سپس چنين اضافه مىكنند
«كُنَّا طَرائِقَ قِدَداً- و ما گروهها و فرقههايى گوناگون بوديم.» يعنى مذهبها و جماعتهاى مختلف پراكنده، و «قدد» از ريشه (قدّ الثوب) به معنى بريدن پارچه براى دوختن لباس است كه در نتيجه آن پاره پاره شدن و پس از يكپارچه بودن به صورت پارههاى از هم جدا درآمدن پيدا مىشود. و از آيه به آن راهنمايى مىشويم كه اختلاف در اندازه صلاح ميان افراد و جماعتهاى جن مربوط به اختلاف مذهب ايشان است، و اين كه آنان نيز مانند فرزندان آدم در توجهها و نگرشهاى خود نسبت به زندگى با يكديگر اختلاف دارند. و شايد تأكيد قرآن بر تشابه اين دو گروه از آفريدگان خدا (انس و جن) براى بيان اين مطلب بوده باشد كه جنيان آفريدگانى همچون آفريدگان ديگر خدايند و در معرض همان چيزها قرار مىگيرند كه ديگران نيز قرار مىگيرند، و چنان كه بعضى مىپندارند، از خدايان نيستند تا صاحبان چنين پندارى به پرستش آنان بپردازند و از اين راه به خداوند متعال مشرك شوند.
چون در ميان جنيان صالح و غير صالح وجود دارد، امكان آن هست كه ارتباط پيدا كردن با بعضى از آنان كه از صالحانند سبب خير شود، و اگر طرف ارتباط از گمراهان بوده باشد، نتيجهاى جز شرّى بزرگ نخواهد داشت،/ ٤٥٣ و با همين