تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٦٥ - شرح آيات
قيام ساعت و وقوع پيدا كردن آخرت وجود ندارد.
دوم: به ياد آوردن وقايع و صحنههاى عظيمى كه همراه با وقوع پيدا كردن وعده خدا صورت پذير مىشود، امرى است/ ٣٤٧ كه نفس را به اهتزاز درمىآورد، و پردهها و عقدهها را از آن دور مىكند، و آن را در برابر ايشان مجسّم مىسازد.
«يَوْمَ تَكُونُ السَّماءُ كَالْمُهْلِ- روزى كه آسمان همچون روغن گداخته است.» قمّى گفته است: مهل يعنى سرب گداخته و مس، [٧] و به قولى: روغن زيتون در حال جوشيدن، و در المنجد است: آنچه از كانيها كه در حال گداختن باشد. [٨] «وَ تَكُونُ الْجِبالُ كَالْعِهْنِ- و كوهها همچون پشم باز شده و حلاجى شده است.» يعنى پشم پراكنده و باز شده، و در التبيان چنين آمده است: عهن پشم حلاجى شده است، و كوهها چنان از هم مىپاشند كه به صورت چنين پشمى درمىآيند، [٩] و صاحب مجمع البيان افزوده است كه: گفتهاند همچون پشم سرخرنگ، و گفتهاند: كه آنها پس از سخت بودن نرم مىشوند و پس از پيوستگى پراكندگى پيدا مىكنند. [١٠] و علامه طباطبايى نوشته است: در اين آيه و آيه پيش از آن تعليلى براى صبر است، چه تحمل كردن آزار و شكيبايى نمودن بر ناراحتيها هنگامى بر آدمى آسان مىشود كه به نزديك بودن گشايش و فرج يقين داشته باشد. [١١] قرآن از وصف زمين در آن روز چيزى به ما نمىگويد، بدان سبب كه
[٧] - تفسير القمّى، ج ٢، ص ٣٨٦.
[٨] - المنجد، ماده مهل با تصرف.
[٩] - التبيان، ج ١٠، ص ١١٦.
[١٠] - مجمع البيان، ج ١٠، ص ٣٥٣.
[١١] - الميزان، ج ٢٠، ص ٩.